Hollands dagboek

Dick Benschop (41) is staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, belast met Europese Zaken. Hij was de afgelopen week op de Europese top in Tampere, Finland, waar de regeringsleiders spraken over justitie- en politiesamenwerking en een Europees asielbeleid. Benschop woont met echtgenote Elisabeth en zijn kinderen Maurits en Charlotte in Badhoevedorp.

Woensdag 13 oktober

Gisteravond te vroeg naar bed gegaan, om 06.15 uur wakker. Een half uur later meldt Elisabeth zich met hetzelfde probleem. Net na zevenen laat Maurits (2,5 jaar) weten dat de dag echt begonnen is. Het aankleden van Charlotte (6 maanden) zorgt al voor het ontbijt voor een goed humeur. Om kwart voor negen toch maar even zelf Maurits naar de peuterspeelzaal gebracht.

Om tijd te sparen voor het eerst met de dienstauto met chauffeur Gerard naar de peuterspeelzaal. Maurits vindt het prachtig, ik wat ongewoon.

De Europese top van Tampere over de politie- en justitiesamenwerking in Europa en over een meer gezamenlijk asielbeleid begint overmorgen. De laatste dagen voor zo'n top heerst een onwezenlijke rust. Het voorbereidende werk is klaar, de gesprekken met collega's in de andere hoofdsteden gevoerd. Het begint wel te kriebelen.

Cees Groenendijk en Arriën Kruyt komen langs. Als onafhankelijke en kritische wetenschappers volgen zij de Nederlandse en Europese bewegingen nauwgezet. Er zijn kanttekeningen, maar gelukkig ook veel overeenkomsten in visie.

Het gesprek met de Tsjechische ambassadeur, mevrouw Bambasova, gaat over mijn bezoek aan Praag volgende week. De uitbreiding van de Europese Unie is een van de belangrijkste aandachtspunten dit najaar.

Frans Timmermans (PvdA) belt. Hij was in Helsinki en is pessimistisch over de uitkomst van de top.

Vroeg naar huis, ik ben de komende dagen nog genoeg weg. In de auto met zus en schoonzus bellen over de datum voor de doop van Charlotte.

Tegen negen uur 's avonds Amsterdam in voor een kennismakingseten met mijn nieuwe Duitse collega, Christoph Zöpel. Hij maakt intellectueel en politiek een zeer sterke indruk. Het wordt na middernacht.

Donderdag

Direct naar de Tweede Kamer. Wim Kok, Jozias van Aartsen. Job Cohen en ik worden ondervraagd over Tampere. Volgens Maxime Verhagen (CDA) hebben we de boot gemist, en dat terwijl het vliegtuig nog moet vertrekken. Iedereen vraagt naar een voorspelling. De regering blijft wat dat betreft op de vlakte, het is soms net voetbal.

Op kantoor niet veel meer gedaan. Bij Bernice het laatste nieuws gevraagd over Ingrid, ook secretaresse, die ziek thuis is. Aan Annemarie Jorritsma een briefje gestuurd over de voorbereidingen voor een volgende top in maart over economische groei en innovatie. Het is leuk om een beetje vooruit te schaken. Met mijn moeder gebeld. Doe ik altijd voor ik op reis ga, zal wel met mijn vliegangst te maken hebben.

Om 16.15 uur met het regeringsvliegtuig van Vliegbasis Valkenburg naar Tampere. Wim Kok werkt aan zijn toespraak. Het laatste uur van de vliegreis treedt de ontspanning in en wordt een borrel gedronken.

In Tampere, een industriestad, met Wim naar het diner met de sociaal-democratische regeringsleiders. Paavo Lipponen, de Finse minister-president en nu voorzitter van de Raad, maakt weer indruk. Het is een ogenschijnlijk stugge man. Maar hij vertelt met ingehouden emotie over Tampere, de Finse burgeroorlog uit 1917/1918 en hoe zijn vader als vierjarige jongen op straat de bevroren lichamen heeft geteld. Er wordt gesproken over de verkiezingen in Oostenrijk en Portugal, en over de top natuurlijk. Onvermoeibaar zet Kok onze punten uiteen. Aan de bar in het hotel proberen we zeker drie soorten Fins bier; het valt niet mee.

Vrijdag

In Nederland is het een uur vroeger, Elisabeth maar niet gebeld. Het gaat beginnen. Van Aartsen komt 's middags dus ga ik met Kok naar het officiële welkom met foto bij de Finse president. We vergaderen in een gebouw dat Vapriikki heet. Inderdaad, een voormalige fabriek. Het is het enige woord Fins dat ik begrijp. Jacques Chirac laat bij het koffie drinken nogmaals weten dat Koks bezoek aan Parijs zeer gewaardeerd is.

Het goede nieuws begint als Alec Aalto, de Finse staatssecretaris, naar mij toekomt en samen naar de tekst van de slotconclusies voor de volgende dag wil kijken. Het ziet er goed uit, maar dat maakt de komende uren alleen maar spannender. De regeringsleiders lijken het redelijk eens te zijn: het doel is meer justitie- en politiesamenwerking en betere rechten over de grens heen voor burgers en bedrijven. In de woorden van Chirac: een Europa `plus simple et plus juste'.

Tijdens het groepsportret grappen met Joschka Fischer uit Duitsland die niet op de (vrije) plek van de Oostenrijkse minister gaat staan: één keer Anschluss is wel genoeg geweest. Als de lunch begint is Jozias gearriveerd.

Met Eef Brouwers (RVD) en Bart Jochems (woordvoerder) naar de tussentijdse persbriefing. Het journalistieke gevoel is dat Tampere gaat mislukken, de gebruikelijke scepsis.

De middagsessie gaat goed en is eerder klaar dan verwacht. Wim laat tegenover de pers redelijk wat optimisme doorklinken. In het hotel eindelijk Elisabeth aan de telefoon. Maurits heeft 'sochtends met bedrukt gezicht gemeld dat papa is `weggelopen', zijn favoriete spelletje. Zo duurt zo'n top wel erg lang. Even vrij voor het avondeten, een luxegevoel. Ik ga op bed liggen.

Eten met een paar collega-staatssecretarissen uit Europa. Lekker roddelen. Pierre Moscovici (Frankrijk) is zuinig in zijn vooruitzichten voor de slotconclusies. Aan het einde van de avond het gebruikelijke informele treffen met de Nederlandse pers. Kok vertelt over zijn verhaal bij het diner van de regeringsleiders: de droom van de uitgebreide Unie en de noodzakelijke institutionele hervormingen. Journalisten grijpen naar hun gsm. Om half één, op weg naar mijn kamer, bemachtig ik onder embargo de tekst van de slotconclusies. Ze zijn beter dan ik had durven hopen. Ze gaan verder dan het onderzoeken van de mogelijkheden voor een gezamenlijk asiel- en migratiebeleid; dat beleid wordt als doel gesteld. Dat slaapt lekker.

Zaterdag

Om zes uur wordt er op de deur gebonkt, de conclusies van de top zijn er. Ik slaap gerust verder.

Om acht uur ontbijt met de hele politieke en ambtelijke delegatie. Onze wijzigingsvoorstellen voor de conclusies worden vastgesteld. Er is enige ongerustheid bij Justitie: gaat het niet te ver met de strafrechtsamenwerking binnen de Europese Unie?

De regeringsleiders en ministers van Buitenlandse Zaken doen vier uur over het vaststellen van de conclusies. Wat rondlopen en hangen. Tussendoor naar binnen om te zien of de conclusies over het gemeenschappelijke Europese asielbeleid overeind zijn gebleven. Ja! Het is een groot succes voor Nederland. Dat geeft een lekker gevoel, al dat werk heeft zin gehad. En toch denk je tegelijk aan wat er allemaal nog moet gebeuren om de mooie woorden ook tot werkelijkheid te laten worden.

De afsluitende persconferentie verloopt in prima sfeer. Een journalist meldt dat Vluchtelingenwerk van een doorbraak spreekt. Ik voel de non-verbale reactie van Job Cohen die naast mij zit. Na afloop zegt een journalist: ,,Gefeliciteerd.''

Met Job in de auto naar het vliegveld. Hij is opgetogen, een knipoog bezegelt de goede samenwerking van de afgelopen maanden. Net voor het opstijgen met Elisabeth gebeld. Zij is een tikkeltje trots. Niet alleen om het succes zelf, maar vooral om het onderwerp waar het over gaat.

Met secretaris Caspar Veldkamp in de auto van Schiphol naar Badhoevedorp. Hij is al aan het evalueren, wat een doorzettingsvermogen.

Thuis zijn alle clichés van `moe, maar voldaan' van toepassing. Maurits gelooft nog niet helemaal dat ik terug ben, Charlotte straalt. Pa en ma gebeld. Om zes uur en half acht nieuws gekeken: de berichten zijn positief. In de voorbereiding van de top heb ik er aan gewerkt onze inzet geheel open op tafel te leggen. Elke journalist kan nu zelf beoordelen of de ambities zijn gehaald.

Met Elisabeth en een Duitse vriend in de stad gaan eten. Tampere staat nauwelijks op zijn netvlies. Dat relativeert. Eigenlijk ben ik te moe. Bij thuiskomst om middernacht zit het kroost met de oppas op de bank. Dan maar met z'n allen naar bed.

Zondag

Maurits is om 07.15 uur wakker. Aan het ontbijt erger ik mij over mijn vermoeidheid. Elisabeth gaat met Charlotte naar vriendinnen. Maurits wil per se mee en ik duik van half elf tot half één het bed weer in.

Met de lunch begint de zondag opnieuw. Aan het eind van de middag naar de kinderboerderij. Kalf Hoeke en varken Swier zijn de bekende toppers voor Maurits. Voor de open haard zittend heb ik vrede met het bestaan. Ajax wint. Met Elisabeth de kinderen naar bed brengen, dan de keuken opruimen, drie dagen post openen en zelf naar bed.

Maandag

Via de peuterspeelzaal naar Den Haag. Kranten zijn toch het leukst als het goed is gegaan. Het woord `doorbraak' valt regelmatig in de kolommen. Zou er bijna zelf weer van gaan twijfelen.

Jozias ontvangt de Dalai Lama, ik zit de staf voor. De komende week wordt doorgenomen. Met directeur-generaal Thom de Bruijn terugblikken op de Top. Het is opmerkelijk hoe in zo'n gecompliceerde organisatie van vijftien lidstaten (en de Europese Commissie en het Parlement) resultaten te boeken zijn. Er is een behoorlijke compromisbereidheid op dit moment en de landen die iets willen, krijgen de ruimte. Zo hebben we ook over het Finse voorzitterschap gesproken: richt je op de ambitieuze landen en juist niet op de remmers.

's Middags naar huis. Grasmaaien in prachtig herfstweer. 'sAvonds minder papier gelezen dan ik mij voorgenomen had. Ik vind mezelf weer eens lui.

Dinsdag

Het is herfstvakantie, maar toch in de file. Nog net op tijd voor het beleefdheidsbezoek van de secretaris-generaal van Buitenlandse Zaken van Oman, een lid van de koninklijke familie. Zulke gesprekken behoren tot de klassieke diplomatie: samen ontwikkelingen in het Midden-Oosten en Europa doornemen. Fascinerend, zeker in de nuances. Binnen de EU is de klassieke diplomatie verdwenen. Daar wordt gezamenlijk beleid gemaakt, een soort internationale variant op interdepartementaal overleg.

Kort de wekelijkse Haagse coördinatiecommissie voor het Europees beleid voorgezeten. Lunch met drie medewerkers van het ministerie, de zogeheten Benschop-lunch. Dat doe ik sinds de zomer, een keer per veertien dagen, zonder agenda, informeel bijpraten, bijtanken. De ene keer met BZ'ers, de andere keer met mensen van buiten.

Naar Amsterdam voor een PvdA-discussie in The Site over de uitkomsten van de Top in Tampere. Zelfs de niet gouvernementele organisaties zijn niet ontevreden. Bij Job Cohen aan de Herengracht een gezamenlijk interview met de Volkskrant. We zijn niet van ons stuk te brengen over de uitkomsten van de Top. De krant is erg geïnteresseerd in de petite histoire.

's Avonds thuis, Elisabeth is op pad en Maurits wil niet naar bed.

Woensdag 20 oktober

Om zeven uur naar Schiphol. Het tweedaagse bezoek aan Slovenië en Tsjechië gaat beginnen. Elisabeth is zaterdag jarig, alvast een cadeautje gekocht. We vliegen in een kleine Citation, het is gelukkig onbewolkt.

Jaap Jansen van het Algemeen Dagblad gaat mee in de delegatie. Dat is ongewoon, maar ik hoop ook op die manier in Nederland meer aandacht voor de uitbreiding van de Unie te realiseren. Er staat een grote verandering voor de deur en mensen moeten dat straks kunnen meemaken. Niet alleen regeringen.

Het centrum van Ljubljana is prachtig gerenoveerd, je waant je in Oostenrijk. Daar hebben ze dus een haat-liefdeverhouding mee. Het valt altijd weer op hoeveel je in een dag van een land en zijn politieke discussies kunt opsteken. Onze steun en betrokkenheid worden zeer op prijs gesteld. Nederland is voor hen een ideale en niet-bedreigende partner naast alle grote broers die ze hebben.

's Avonds een informeel diner met mensen uit het maatschappelijke leven. De diepte van de Sloveense ziel wordt zichtbaar. Tegen middernacht in het hotel. Morgen naar Praag.