Gehaaide praatjes in klassieke klucht

Bij de gereïncarneerde firma Potasch & Perlemoer, confectionairs te New York, hangt tegenwoordig een foto van de acteur Johan Boskamp aan de muur. Hij wordt aangeduid als de vader van Potasch. Hans Boskamp, die het initiatief nam tot heropvoering van de oude komedie en nu zelf de rol van Potasch speelt, maakt met die foto in het decor een gepaste buiging naar zijn vader, die tussen 1950 en 1972 duizenden keren naast Johan Kaart in Potasch & Perlemoer verscheen.

Het verleden trilt onvermijdelijk mee bij de terugkeer van dit oude kassucces. De uit 1915 daterende oertekst is weliswaar door Hans Boskamp danig ingekort, maar hij heeft er ook komische tussenvoegsels in verwerkt die in de jaren van zijn vader in het stuk slopen – extemporées die op een avond zomaar ontstonden en bij gebleken effect werden gehandhaafd. Het roomkleurige decor verwijst nu naar de fifties, en de intrige – over een Russische vluchteling die van moord wordt verdacht, en bij de textielhandelaren een veilig heenkomen vindt – wordt sneller verteld. Het gáát ook helemaal niet om die intrige, het gaat gewoon om die twee mannen met hun bonje en hun onverwoestbare band.

Hans Boskamp is van de twee de Lebemann, de versierder, de sjmoezer die zich uitput in gehaaide praatjes. Hem lijkt die rol op het lijf geschreven, hij is de bedreven komediant die nog lang en gemelijk kan blijven doorpruttelen als zijn tekst allang is gezegd. Naast hem staat Fred Vaassen als een kleine maar dappere Perlemoer, een sjofele man die ook binnenshuis zijn hoedje op houdt en heel wat te stellen heeft met Potasch' gotspe. De rivaliteit van de compagnons is hier ook die van de acteurs; ze vangen elkaar op woorden, tikken de verwensingen mooi heen en weer en draaien als windvanen alle kanten op als ze handel ruiken. Want, zoals een klant van hen te horen krijgt: ,,In onze zaak valt niet te marchanderen. In onze zaak hebben we alleen vaste prijzen. Nou, wat bied je?''

Het stuk blijkt bij herzien nogal gammel geworden, ondanks alle ingrepen, en in enkele kleinere rollen ontbreken de schakeringen die zo'n kluchtige komedie kleur moeten geven. Misschien is het ook niet meer mogelijk de intrige nog een schijn van geloofwaardigheid te geven, misschien was het beter geweest Potasch & Perlemoer een nieuw verhaal te geven. Maar om Boskamp en Vaassen is het toch goed dat ze terug zijn; ze hebben zo te zien nog een heel leven voor zich.

Voorstelling: Potasch & Perlemoer, naar Montague Glass, door IMM. Spelers: Hans Boskamp, Fred Vaassen, Rieneke van Nunen, Hein van Beem, Heddy Lester, e.a. Regie: Guus van der Made. Gezien: 21/10 in de Stadsschouwburg, Haarlem. Tournee t/m 13/2. Inlichtingen:

(030) 280 23 30.