de bewaker

Door de chiquere buitenwijken zie je ze nog wel eens rijden: witte auto's met geüniformeerde mannen. Het zijn particuliere bewakers, ingehuurd door een bewonersvereniging die er niet op vertrouwt dat de politie elke keer komt kijken of de buurt er nog rustig bijligt en daarom maar particuliere surveillance heeft ingehuurd.

De branche-organisatie VPB (Vereniging van Particuliere Beveiligingsorganisaties) zegt dat de particuliere markt groeit. De laatste trend is bewaking bij het huis tijdens begrafenissen om rouwadvertentie-lezende dieven te slim af te zijn. De vermogende wijkcomités en anderen blijven echter vooralsnog een zeer klein deel van het klantenbestand vormen van de beveiligingsbedrijven; overheid en bedrijven vormen de hoofdmoot.

Ongeveer 80 procent van de bewakers in Nederland werkt bij een van de vier grote beveiligingsbedrijven in Nederland. (NVD, VNV, Randon en Prened), die het overgrote deel van de markt bezetten. Daarnaast zijn er zo'n 300 middelgrote en kleine beveiligingsbedrijven. In Nederland zijn ongeveer 25.000 bewakers. Het overgrote deel van hen werkt bij particuliere beveiligingsbedrijven. Een klein deel is nog in dienst als bedrijfsbeveiliger. Het aantal bedrijfsbeveiligers neemt naar verwachting de komende jaren sterk af, omdat steeds meer concerns deze dienst de deur uit doen. De Nederlandse Spoorwegen hadden eerder eigen beveiliging, maar hebben dat nu uitbesteed. Hetzelfde geldt voor bedrijven als DSM en Philips. Mede doordat bedrijven zich steeds meer richten op hun kernactiviteit en neven-activiteiten uitbesteden, gaat het goed met de beveiligingsbranche.

De sector profiteert ook van soortgelijke ontwikkelingen bij de overheid. Ook die laat steeds meer controletaken over aan particuliere bedrijven. Steeds meer bewakers werken als BOA's; Bijzonder Opsporings Ambtenaar. Zij werken onder verantwoordelijkheid van de politie, hebben ook de bevoegdheid om iemand staande te houden, maar zijn in dienst van een (veiligheids-)bedrijf. Het bewaken van arrestanten is een voorbeeld van werkzaamheden van BOA's. Een wielklem aan een auto in Utrecht is geplaatst door een BOA. De bewaking van asielzoekerscentra is ook een mooi voorbeeld van de privatisering van de beveiliging.

De gunstige economische ontwikkelingen spelen de branche verder in de kaart: ,,Als het goed gaat met de economie, gaat het goed met de beveiliging'', zegt het hoofd Personeel & Organisatie bij een van de grote marktspelers. ,,Veel bouwprojecten betekent veel bewaking bij bouwputten.''

Iemand die bewaker wil worden heeft geen hoge vooropleiding nodig, zegt de P & O-directeur. ,,In principe is het genoeg als iemand tot tien kan tellen, maar een LBO-opleiding is wel gewenst.'' Hij wijst erop dat vroeger vaak Mavo werd gevraagd, maar door de krapte op de arbeidsmarkt kunnen beveiligingsbedrijven het zich niet meer veroorloven om al te hoge eisen te stellen aan de vooropleiding. Een vakdiploma is wel nodig. Allereerst is dat het ABM-certicaat dat staat voor Algemeen Beveiligings Medewerker. Daar bovenop komen curcussen voor de verschillende specialisaties. Belangrijk is ook het verleden van de aspirant-bewaker. Wie een zwaar strafblad heeft, kan een carrière in de bewakingssector wel vergeten, omdat justitie de noodzakelijke legitimatie niet afgeeft.

De CAO noemt zes functiegroepen waar het personeel van beveiligingsbedrijven in onder te brengen is: de objectbeveiliger/receptionist, de mobiele surveillant, de winkelsurveillant, de brandwacht, de geld- en waardetransporteur, en de centralist. Elke groep is weer opgedeeld in functies A tot en met E, waarin de werknemer op basis van kennis, ervaring en leidinggevende aspecten wordt ingedeeld. Een objectbeveiliger A heeft een basisdiploma. Hij stroomt door naar B als hij meer ervaring heeft. De A's en B's vallen in de loonschalen 3 en 4. Volgens de VPB zit 80 procent van de werkzame bewakers in deze loonschalen. Het overgrote deel van de bewakers verdient daarmee een salaris dat ruwweg tussen de 3.000 en 3.500 gulden bruto per maand ligt. Een bewaker kan promotie maken naarmate hij meer kennis heeft, meer ervaring en vooral meer verantwoordelijkheden krijgt.

Er zijn ook nog twee aspirant-groepen A en B. In de eerste zitten de bewakers die geen diploma hebben en geen ervaring. Aspiranten B hebben het basisdiploma ook nog niet gehaald, maar draaien al wel een tijd in de praktijk mee.

Het basissalaris van de bewaker wordt in de meeste gevallen nog vijftien à twintig procent verhoogd door onregelmatigheidstoeslagen. Volgens vakbond De Unie, waar de meeste bewakers bij aangesloten zijn, heeft de bewaker het overwerk ook wel nodig om zijn loon een beetje op te krikken. De Unie vindt de lonen aan de lage kant. Unie-bestuurder Wim Brouwer zegt dat de lonen onder druk staan door de prijsdruk op de markt.

De concurrentie onder beveiligingsbedrijven is namelijk groot. De vakbond klaagt in dit verband ook over de nadelige effecten van de gesubsidieerde werkplekken. Zogenoemde melkertiers die als bewakers aan de slag gaan, zijn voordelig voor de werkgever, die daardoor minder kwijt is aan loonkosten, en daardoor zijn prijzen naar beneden kan bijstellen. Wim Brouwer: ,,Het is een beetje zwart-wit gesteld, maar je zou kunnen zeggen dat bedrijven elkaar beconcurreren op wie de meeste subsidie binnen kan krijgen.''

Brancheorganisatie BVP, die namens de werkgevers over de arbeidsvoorwaarden onderhandelt, is het niet eens met de stelling van De Unie dat de salarissen aan de lage kant zijn. Woordvoerder Tom Sels: ,,Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt liggen in veel gevallen de lonen boven het CAO-niveau. Sommige bewakers shoppen gewoon; die gaan alle bedrijven af en treden dan in dienst bij diegene die het meeste betaalt.''