Angst voor de transfersom

Is het voortbestaan van het Oranjeplan van de Neder- landse handbalsters in gevaar? `Handbalgek' Ton van Born stak een paar miljoen gulden in het ambitieuze project, maar is nu getergd.

De handbalsters van de Nederlandse ploeg krijgen de kans om met onmiddellijke ingang op de loonlijst te komen bij hoofdsponsor Datateam. De contracten liggen klaar, maar de speelsters aarzelen om te tekenen. Van Born, de directeur van het detacheringsbedrijf, is verontwaardigd over die houding. ,,Of vergis ik me soms in de ploeg'', vraagt hij zich af. ,,Als ze niet willen tekenen dan zijn de meisjes waarschijnlijk niet eerlijk geweest. Misschien willen ze toch in het buitenland gaan spelen.''

Twee jaar geleden stapten de handbalinternationals uit de competitie om zich volledig op het spelen en trainen met de nationale ploeg te richten. Naar het idee van het Bankrasmodel van de volleyballers werd op die manier de weg naar de internationale top ingeslagen. Van Born, die zichzelf een ,,handbalgek'' noemt, stond met bondscoach Bert Bouwer aan de wieg van het Oranjeplan. Hij was als eigenaar van verscheidene bedrijven bereid het project te ondersteunen. Inmiddels heeft Van Born al zeker twee miljoen gulden geïnvesteerd. ,,En misschien is het nog wel veel meer. Ik vind het niet interessant om het bedrag te noemen. Het is uitgegeven, klaar.''

Voorheen stond vrijwel niets op papier. Nu wil Van Born meer greep op de gang van zaken hebben. Met de aangeboden contracten zouden de handbalsters ineens in een keurslijf komen te zitten en daar zijn ze behoorlijk van geschrokken. Zo moet er een transfersom worden betaald zodra een speelster – zoals tegen de afspraken in Saskia Mulder (inmiddels weer terug) en oud-aanvoerster Nicole Heuwekemeijer deden – naar een (buitenlandse) club vertrekt. Ook zijn er regels op het gebied van portretrecht opgesteld. ,,Ze krijgen nu gewoon te maken met arbeidsrechtelijke zaken'', zegt Van Born. ,,Maar er staan verder echt geen gekke dingen in.''

De contracten gelden tot eind volgend jaar. De speelsters zullen een maandelijkse vergoeding krijgen – ongeveer 800 gulden (momenteel ontvangen ze zo'n 300 gulden) – en behouden de auto (inclusief benzinepasje) waarin ze al geruime tijd mogen rijden. Voor bijna iedereen gelden dezelfde voorwaarden. Alleen Ana Razdorov krijgt een betere verbintenis, omdat de geboren Joegoslavische begin dit jaar als professionele sterspeelster werd binnengehaald.

De handbalsters, die deze week aan het Holland-toernooi in Schiedam meedoen, wensen zich momenteel niet over de kwestie uit te laten. Duidelijk is dat sommige speelsters, al dan niet op de achtergrond geadviseerd, hun bedenkingen hebben over het tekenen van het contract. Dat aarzelen heeft ook anderen doen twijfelen. ,,Ze zien die transferbedragen zwart op wit staan en roepen dan in paniek dat ze dat helemaal niet waard zijn'', zegt bondscoach Bouwer. ,,Dat valt wel mee, denk ik. Deense en Noorse clubs betalen veel geld voor goede handbalsters.''

Bouwer staat achter de plannen van Van Born. De coach is voor vergaande professionalisering en dit betekent een volgende stap. Bouwer vroeg deze week de speelsters om loyaal aan Van Born te zijn. Of de contracten na dat betoog massaal zullen worden getekend, weet Bouwer niet.

Het ligt voor de hand dat de speelsters tot en met het WK willen wachten met hun beslissing. Dat toernooi begint op 29 november in Noorwegen. Als Nederland bij de eerste acht eindigt, krijgen de speelsters de A-status van NOC*NSF en dat betekent dat ze maandelijks een salaris ontvangen. Daar hoeven ze geen contract te tekenen, zoals bij Van Born.

Maar hoewel Nederland door het Oranjeplan een betere handbalploeg heeft dan ooit, zal het moeilijk worden om nu al hoog te eindigen. En Van Born stelt dat zijn aanbod niet voor eeuwig geldt. ,,Sterker nog, als er voor 1 november niet wordt getekend, gaat het hele feest niet door'', kondigt de sponsor dreigend aan. ,,Er moet natuurlijk geen loopje met me worden genomen!''

Niet iedereen heeft vertrouwen in Van Born. Bestuurder Gerard Keet stapte onlangs op als penningmeester van de handbalbond, omdat hij vond dat de sponsor zijn verplichtingen niet nakomt en dat voor de toekomst betere (schriftelijke) afspraken moeten worden gemaakt. Van Born heeft zich volgens Keet garant gesteld voor de tekorten van het Oranjeplan, maar weigerde de verliespost van 170.000 gulden over 1998 te betalen. ,,Grote onzin'', reageert Van Born, zelf oud-penningmeester van de bond. ,,Ik denk dat ik meer dan voldoende aan mijn verplichtingen heb voldaan. Ze kunnen altijd bij me aankloppen, maar als het NHV niet meer sponsors vindt, wil ik daar niet voor opdraaien. Ik ben niet achterlijk.''

Keet kreeg in zijn kritiek geen steun van zijn collega-bestuurders. ,,Ze hadden een houding van: laten we het maar niet op scherp spelen, anders stopt Van Born misschien wel.'' Die gedachte is begrijpelijk. Grote sponsors zijn voor een kleine sport als handbal niet of nauwelijks te vinden. Ook zonder de vertrokken Keet vindt Van Born dat het NHV ,,een bestuur zonder ballen'' heeft.

De zakenman vindt dat het bestuur vooral slecht heeft gehandeld in de affaire rond de finale van de City Cup, een Europees bekertoernooi waaraan de nationale ploeg meedeed onder de clubnaam Van Riet Nieuwegein. De twee duels tegen Zork Napredak gingen afgelopen seizoen niet door omdat het NHV zich hield aan het advies van het ministerie van VWS voor een sportboycot van Joegoslavië. De getergde Van Born zegt door de slappe houding van het bestuur ,,belangrijke tv-minuten'' mis te zijn gelopen. ,,Hartelijk dank, handbalverbond!''

De kwestie zit ook Bouwer hoog. Als straf voor het niet spelen van de finale tegen Napredak mag zijn ploeg dit en volgend seizoen niet aan een Europese competitie meedoen. Daardoor mist Oranje de kans om voor het WK een aantal duels tegen sterke tegenstanders te spelen. Bouwer vindt dat hij en zijn speelsters door de politiek in de steek is gelaten. Daarover schreef hij twee weken geleden een brief aan staatssecretaris Vliegenthart. Ze heeft beloofd volgende week bij de ploeg langs te komen.