Uit het lood

ECI wil echte uitgever worden

Boekenclub ECI wordt een echte uitgever. Het gaat gerichter rechten verwerven voor buitenlandse boeken en die ook zelf in de reguliere boekhandel verkopen. Daarbij zal de organisatie zich wel aan de vaste boekenprijs houden en geen oorspronkelijk Nederlands werk uitgeven.

Tot nu toe kocht het bedrijf wel regelmatig de rechten van buitenlandse boeken met de bedoeling een editie voor de eigen leden te maken. Op de `reguliere' markt werden die boeken dan verspreid door een andere uitgever. Dat ging om boeken die beter in een boekenclub dan in een winkel verkocht kunnen worden, om het eenvoudige feit dat ze worden gekocht door mensen die nooit een voet in een boekhandel zetten.

De boekenclub is echter niet tevreden over wat die boeken buiten het eigen clubcircuit opleveren, zegt Sander Knol. ``Voor de uitgeverijen die dergelijke uitgaven voor ons distribueren was het toch een zaak die ze erbij deden. Dan krijgt een boek automatisch minder aandacht. Wij denken dat wij zelf meer gedreven zullen zijn om zo'n auteur in de markt te plaatsen. Een boek heeft aandacht nodig.''

Door die koerswijziging kan ECI vaker in het vaarwater van de andere uitgevers komen als er geboden wordt op de vertaalrechten van bepaalde boeken. Zo visten de uitgeverijen Luitingh-Sijthoff en De Boekerij onlangs achter het net toen ze probeerden de rechten van Rendez-vous with honour, het relaas van de enige vrouwelijke soldaat in het Franse vreemdelingenlegioen, van Susan Travers te verwerven. Die gingen voor ruim anderhalve ton naar de boekenclub.

Nieuwe meningen over Europa gevraagd

Tien jaar na de val van de Muur ontbreekt een `grensoverschrijdend debat' over de ingrijpende sociale, culturele, politieke en economische veranderingen die deze omwenteling ons heeft gebracht, vindt de Amsterdamse stichting Felix Meritis. Dus komt er van 10 tot en met 12 december een `Essay International Festival', een pendant van het literaire Poetry International dat jaarlijks in Rotterdam plaatsheeft. Op het tweejaarlijkse Essay Festival zullen `Europese opinieleiders' met elkaar en het publiek in debat gaan. Onder de beloofde deelnemers zijn Hans van Mierlo, György Konrád, Dubravka Ugre^siç, Ismaël Kadare, Robin Blackburn en Max van den Berg.

``Met het festival willen we een Europees debat op gang brengen,'' zegt coördinator Jacek Malaga. ``Het essay leent zich daar goed voor, het overschrijdt de grenzen van verschillende disciplines omdat het zowel een academische als een journalistieke en literaire dimensie heeft.'' Volgens Malaga is het festival bedoeld voor het publiek èn als gelegenheid voor intellectuelen, journalisten, schrijvers en uitgevers om te netwerken. Socioloog Abram de Swaan is, samen met Steve Austen van Felix Meritis en publicist Paul Scheffer, een van de initiatiefnemers. Volgens De Swaan is het idee voortgekomen uit de bijeenkomsten van Gulliver, een netwerk van Europese intellectuelen dat in 1987 werd begonnen door Günther Grass. Naast de tweejaarlijkse bijeenkomst moet er ook in Amsterdam een bureau komen, dat de uitwisseling van artikelen tussen tijdschriften uit verschillende landen zal coördineren.

Amerikanen willen Harry Potter verbieden

De kinderboeken van de Britse schrijfster J.K. Rowling over de tovenaarsleerling Harry Potter zijn over de hele wereld populair. Dertien miljoen exemplaren zijn ervan verkocht, in dertig talen. De boeken worden ook door volwassenen gelezen, voor hen zijn er zelfs speciale edities verschenen, die zowel in Amerika als Engeland de bestseller-lijsten hebben gehaald.

Maar niet iedereen is blij met Potter. Amerikaanse ouders hebben onlangs de South Carolina Board of Education gevraagd de Harry Potter-boeken van de leeslijsten op scholen te halen. ``De boeken gaan over dood, haat, gebrek aan respect en puur kwaad'', zei Elizabeth Mounce tijdens een hoorzitting van het schoolbestuur in Columbia, South Carolina. Ten minste één van de bestuursleden verklaarde zich solidair met de Concerned Christian parents. In de afgelopen jaren wisten groeperingen van bezorgde ouders Romeo and Juliet en Het Dagboek van Anne Frank verwijderd te krijgen uit lesroosters en bibliotheken.

In het laatste boek van de serie, Harry Potter and the Prisoner of Akzaban, is Harry inmiddels derdejaars aan Hogwarts Hogeschool voor Hocus Pocus. Hij wordt achterna gezeten door de dienaar van het kwaad Sirius Black, ontsnapt uit de gevangenis Akzaban. In het boek wordt Harry's toverwereld vol banvloeken en bezweringen als volkomen reeël voorgesteld. Deze heidense ingrediënten deden de bezorgde ouders vrezen dat hun kinderen tot kleine satanisten worden opgevoed. De boeken zouden zelfs `een communistisch complot om de scholen over te nemen' bevatten.

De schrijfster Rowling, op een publiciteitstournee door de VS, verklaarde dat ze nog nooit een kind had ontmoet dat door het lezen van een van haar boeken satanist wilde worden. In het programma Today op NBC zei ze: ``Ik denk dat het morele boeken zijn. De kinderen in mijn boeken moeten hun eigen keuzes maken.'' Bovendien wint het goede (Harry Potter) op het einde altijd.

Ook in Nederland zijn de boeken van Rowling geliefd bij kinderen en ouders. Judith Eiselin schreef in Boeken (23.07.99) : `Wie eenmaal een Potter-boek heeft gelezen, kind of volwassene, is gedoemd de komende jaren steeds opnieuw trappelend van ongeduld op het volgende deel in de serie te wachten'. De Harmonie heeft van de eerste twee vertaalde delen 50.000 exemplaren in druk gebracht; het derde deel zal volgend jaar februari verschijnen. De uitgeverij heeft nog geen reacties van bezorgde Nederlandse ouders gehad.

Lia Reedijk van de Utrechtse Kinderboekwinkel richtte enige tijd geleden de Harry Potter-fanclub op. De fanclub gaf een Harry Potter-feestje voor kinderen en wil in de toekomst belangstellenden op de hoogte houden van het nieuws omtrent de serie. ``Er zit niks in die boeken wat schadelijk is voor kinderen,'' zegt Reedijk. ``Oudere kinderen kunnen fantasie en werkelijkheid heel goed uit elkaar houden. Alleen kinderen met een borderline-syndroom kunnen niet tegen zulke boeken, is me verteld door een psycholoog.''