Herkströter: nieuwe maatstaven

Hoe kan een onderneming maatschappelijke acceptatie meten? En hoe meet een onderneming duurzaamheid? Deze twee vragen stonden centraal in de inaugurele rede waarmee Cor Herkströter gisteren het ambt van hoogleraar in Internationaal Management aan de Universiteit van Amsterdam accepteerde. Cor Herkströter was tot 1998 president-directeur van Shell.

Verantwoord ondernemen, zei Herkströter, kan niet alleen meer gebaseerd zijn op economisch rendement, het traditionele uitgangspunt. Daarvoor is de mening van de samenleving over het handelen van een onderneming te belangrijk geworden. Ondernemingen moeten verantwoording afleggen over de mate waarin ze rekening houden met de mening van het publiek, vindt Herkströter. En om vrijblijvendheid te voorkomen moeten daar maatstaven voor worden ontwikkeld. Maatschappelijke acceptatie en duurzaamheid, zei hij, moeten samen met het economisch rendement geïntegreerd worden in één financieel resultaat. Herkströter heeft de gevolgen van het gebrek aan maatschappelijke acceptatie zelf ondervonden toen Shell in 1995 het olie-opslagvat Brent Spar in de Atlantische Oceaan wilde dumpen. Mensen werden daar zo boos over dat er een consumentenstaking uitbrak: wekenlang was het not done om Shell tanken.

Om maatschappelijke acceptatie kwantificeerbaar te maken zou de economische wetenschap kennis kunnen nemen van ontwikkelingen in andere wetenschappen, zei Herkströter. Hij noemde het voorbeeld van de plasma-fysica. Op basis van kennis over het gedrag van materiedeeltjes zijn wiskundige modellen ontwikkeld voor meningsveranderingen in grote groepen.