`VS plaatsten heimelijk kernwapens'

De Amerikaanse regering heeft tijdens de Koude Oorlog heimelijk duizenden kernwapens in het buitenland geplaatst, soms buiten medeweten van de leiders van die landen.

Dat blijkt uit een document van het Amerikaanse ministerie van Defensie dat onlangs openbaar is gemaakt. De kwestie kwam aan het licht door een artikel in het tijdschrift The Bulletin of the Atomic Scientists, dat uitgebreid ingaat op het document – een geheime geschiedenis van de plaatsing van kernwapens tussen 1945 en 1977.

Volgens de drie schrijvers van het artikel hebben de Amerikanen kernwapens en ander nucleair materiaal geplaatst in verschillende landen waar grote afkeer van kernwapens bestond (zoals Japan, IJsland en Taiwan), en waar de lokale regering beloofd had dat zij geen buitenlandse kernwapens zou opnemen. Begin jaren zestig, ten tijde van de Cuba-crisis, hadden de Amerikanen dieptebommen klaar staan op hun basis Guantanamo Bay, op Cuba, waarvan kernwapens gemaakt konden worden door toevoeging van het cruciale plutonium dat uit Florida overgevlogen moest worden.

Het eerste kernwapen dat de Verenigde Staten in het buitenland plaatsten ging niet naar het Verenigd Koninkrijk, zoals tot nog toe werd aangenomen, maar naar Marokko, waar de Amerikanen een aantal bases hadden. Marokko was toen een Frans en Spaans protectoraat. Een van de auteurs van het stuk zegt dat hij een officieel Amerikaans regeringsdocument bezit waarin met zoveel woorden staat dat ,,Frankrijk niet moet worden ingelicht''.

The Washington Post wees er gisteren op dat sommige buitenlandse regeringsleiders de Amerikanen stilletjes hun gang lieten gaan. Alles liever dan dat ze in botsing kwamen met de soms uitgesproken tegenstanders van Amerikaanse kernwapens op hun nationale grondgebied.

In totaal sloeg Washington in de Koude Oorlog 12.000 kernwapens en bijbehorende onderdelen op in 23 landen en Amerikaanse overzeese gebiedsdelen. De lijst van landen in The Bulletin of the Atomic Scientists is volgens het Pentagon echter niet correct. Het ministerie wil alleen niet zeggen waar de fout zit, het houdt zich aan het gebruik om – uit veiligheidsoverwegingen – helemaal geen mededelingen te doen over plaatsing van kernwapens in het buitenland.

Sinds de jaren tachtig hebben de Verenigde Staten hun nucleaire arsenaal sterk verminderd – zoals overeengekomen in verschillende ontwapeningsakkoorden met de Sovjet-Unie en later Rusland. Maar in een klein aantal landen, waaronder Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië, Turkije en België, hebben de VS nog steeds kernwapens, stelt een van de auteurs van het artikel in The New York Times.