Rotterdam wordt `plezierstad' in 2001

In de Van Nelle-fabriek komt een expositie over het interbellum, in Boijmans een vooruitblik op de Dokumenta van Kassel, terwijl theatergroep Hollandia een voorstelling op de Maasvlakte organiseert: `Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001' krijgt vorm.

De Cineac herleeft in 2001, het jaar waarin Rotterdam Culturele Hoofdstad van Europa is. De bioscoop met zijn speciale formule – nieuws (Polygoon) en korte (teken-)films – die tientallen jaren voor en na de oorlog populair was, komt terug in Calypso, de Rotterdamse filmzaal aan de Mauritsweg die al geruime tijd leegstaat. Met een speciaal programma: een 55 minuten durende film over honderd jaar Rotterdamse stadsgeschiedenis, een reeks korte animatiefilms en een Culturele Hoofdstad-Journaal.

,,We laten een half jaar lang bussen rijden om mensen uit alle wijken van de stad en omgeving naar de bioscoop te brengen. We verwachten enkele tienduizenden Rotterdammers in de nieuwe Cineac'', zegt Bert van Meggelen, de intendant van Rotterdam Culturele Hoofdstad 2001. De herleving van de Cineac past in zijn streven om van Rotterdam de `plezierstad' te maken die het tussen beide wereldoorlogen was. Het interbellum met zijn intensieve uitgaansleven moet ook herleven met een grote expositie over deze periode in de voormalige Van Nelle-fabriek, en met een toepasselijke musical in het oude Luxortheater op de Kruiskade.

In september 2001 zal het Cineac-Journaal een reportage brengen over de aankomst van een `narrenschip' uit Bazel, met aan boord circa 600 mensen uit de zes Europese steden waar Erasmus, Rotterdams beroemdste zoon, gedurende zijn leven heeft gewoond en gewerkt. Het Erasmus-project, waaraan ook New York zal deelnemen, is volgens Van Meggelen een van de meest `betekenisvolle' van alle Culturele Hoofdstad-plannen die de afgelopen maanden in stilte gestalte hebben gekregen. De intendant van `Rotterdam 2001' heeft goede hoop dat voor dit doel Europese fondsen kunnen worden aangeboord. Een aanbevelingscomité met grote Europese namen is in de maak.

In de Erasmus-steden – Rotterdam, Bazel, Parijs, Bologna, Keulen, Brussel en Londen – en in New York zullen telkens vijftien mensen – `van krantenbezorger tot huisarts en van schoolkind tot musicus' – deelnemen aan het project. Het humanistische gedachtengoed van Erasmus staat daarbij centraal. In alle betrokken steden worden gymnasia, lagere scholen en buurthuizen ingeschakeld. De resultaten worden besproken aan boord van het schip. Na aankomst in Rotterdam zal de Erasmus Universiteit een symposium organiseren. De Humanistische Omroep zendt in 2001 onder de titel Ik wijk voor niemand vijf korte documentaires uit over reizen die Erasmus heeft gemaakt.

Behalve met een expositie van schilderijen van Jeroen Bosch – wat ook een grote, internationale publiekstrekker moet worden – zal Museum Boijmans van Beuningen op een andere, originele manier bijdragen aan Rotterdam 2001. De depots met kunstwerken worden opengesteld voor kinderen, die uit deze `Pot of Gold' hun eigen tentoonstelling kunnen maken. Datzelfde zal daarna worden gedaan door Okwi Enwizor, de Nigeriaanse kunstkenner die in 2002 de Dokumenta in Kassel zal samenstellen. Van Meggelen: ,,In het Boijmans geeft hij, samen met Sarat Marai uit India, een preview op Kassel 2002, waarin hij waarschijnlijk zal afrekenen met de Eurocentrische kijk op kunst.''

Met Porto, de Portugese havenstad die zich in 2001 naast Rotterdam ook Culturele Hoofdstad van Europa mag noemen, worden zeker twee manifestaties opgezet. In beide steden komt een expositie over Geroofde schatten uit Papoea Nieuw Guinea, een gebied waar de Portugezen een eeuw eerder dan de Hollanders aan land gingen. Een andere Nederlands–Portugese productie is een kameropera, gebaseerd op de briefwisseling tussen Erasmus en de Portugese geleerde en humanist Damiano de Goes. Gerrit Komrij schreef het libretto en een jonge Portugese componist maakt de muziek voor het door het Onafhankelijk Toneel geproduceerde stuk, dat in Porto door het Doelenensemble zal worden opgevoerd.

Culturele Hoofdstad biedt naast exposities talrijke theaterproducties. Een origineel project is opgezet door theatergroep Hollandia: een tocht per schip naar de Maasvlakte, waar in het Maritime Training Centre een stuk van Dennis Potter wordt opgevoerd. Twintig voorstellingen met letterlijk veel vuurwerk van het hier gevestigde rampenoefencentrum zijn voorzien. In de voormalige passagiersterminal van de Holland Amerika Lijn aan de Wilhelminakade komt een Nederlandse adaptatie van de succesvolle Franse productie Un voyage pas comme les autres. De bezoekers worden behandeld als asielzoekers; een schokkende ervaring, zoals bij de opvoeringen in Parijs (La Villette) bleek.