`Inval als in een film, maar dan minder spannend'

De Europese Commissie verdenkt onder andere Nederlandse banken van illegale prijsafspraken. Directeur H. Blocks van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zegt van geen kartelafspraak te weten.

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), ABN Amro en de Grenswisselkantoren zijn vooral verbaasd, nadat ambtenaren van de Europese Commissie er gisteren, ondersteund door de Nederlandse Mededingingsautoriteit, binnenvielen. Een aantal banken in eurolanden zou zich, vermoedt Brussel, schuldig maken aan illegale kartelafspraken. Daarmee zouden ze geld wisselen kunstmatig en onnodig duur maken. De banken ontkennen dit.

De Nederlandse Vereniging van Banken ziet geen duidelijke aanleiding voor het onderzoek en de verdcahtmaking. In maart van dit jaar is alle relevante informatie de Europese Commissie al ter beschikking gesteld, zegt NVB-directeur H. Blocks.

Wat is er gisteren precies gebeurd?

,,In de loop van de ochtend, gisteren rond een uur of tien, stonden onverwacht twee ambtenaren voor de deur met de vereiste juridische documenten om onderzoek te doen. We waren uiteraard niet van hun komst op de hoogte gesteld. Hoe het er vervolgens aan toe ging? Als in een film, maar dan minder spannend. En sneller. Als je het zou filmen, zou het er als volgt uit zien: twee ambtenaren aan een bureau, zoekend in een georganiseerd archief.''

Waarom worden de Nederlandse banken, evenals andere Europese, verdacht van kartelafspraken?

,,Bij het Europees parlement zijn ongeveer achthonderd klachten binnengekomen van consumenten over de hoogte van de omwisselkoersen. Dat lijkt veel, maar dat is het niet. De verwachting van de politiek was ook dat de wisseltarieven sneller terug zouden lopen dan nu het geval is. Een mogelijke redenering is dan: de tarieven zijn minder gedaald dan verwacht, dus de banken hebben kennelijk onderlinge afspraken gemaakt. Een andere aanleiding kan ik me niet voorstellen.''

Heeft de doorberekening van wisselkoersrisico's van 1 mei tot en met 31 december 1998, terwijl die er feitelijk niet meer was, bijgedragen aan het magere vertrouwen van Brussel in de Europese banken?

,,Ja en nee. De marge op het product is in die tijd wat groter geweest, ja. Maar dat is niet raar als je bedenkt dat de introductie van de euro de Nederlandse banken tot nu toe anderhalf miljard gulden heeft gekost. Bovendien missen ze door de invoering van de euro 400 miljoen gulden per jaar aan inkomsten aan valutatransacties. Als het kleine stukje provisie van deze chartale omwisseling hier nu aan kan bijdragen...''

Een valuta-kartel zou dus niet geheel onlogisch zijn?

,,Dat is het wel. Prijsafspraken zijn verboden en komen sinds het eind van de jaren tachtig in Nederland niet meer voor. En als we de eurokosten werkelijk hadden willen compenseren met de provisie op het omwisselen van bankbiljetten, dan zouden we de prijzen moeten verveelvuldigen. Ik schat dat de opbrengst van de chartale omwisseling niet meer dan 40 miljoen gulden bedraagt. De discussie hierover is op dit moment groot, maar op die 400 miljoen is het natuurlijk niets.''

Wat gaat er nu gebeuren?

,,Niet zoveel meer. Omdat een onderzoek naar een mogelijk prijskartel veel documenten omvat zijn de ambtenaren nu nog aan het werk. Ik verwacht dat ze tegen het eind van de middag klaar zijn met hun werk. Het vooronderzoek heeft zeven maanden gekost, het vervolgonderzoek gaat waarschijnlijk ook zeven maanden duren. De Europese Commissie heeft laten weten het onderzoek in het voorjaar van 2000 af te willen ronden. We maken ons in ieder geval geen zorgen over de uitkomst ervan.''