Harnoncourt heeft opzwepende visie op Dvorák

Drie avonden achteréén vult de visie van Nikolaus Harnoncourt op Brahms en Dvorák deze week de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw. Het tweeledige programma waarmee het orkest vervolgens op tournee gaat naar Brussel, Madrid en Barcelona, sluit inhoudelijk aan op twee concerten waarin Harnoncourt vorig seizoen bij het Concertgebouworkest te gast was.

Met de Negende Symfonie van Dvorák wordt aangeknoopt bij de sprankelende en onvergetelijke uitvoering van diens Achtste Symfonie, die Harnoncourt afgelopen januari in het Concertgebouw dirigeerde en aldaar ook vastlegde. De opname verscheen deze maand op cd (Teldec 3984-24487-2) en de effectieve sfeerschilderingen en overige Harnoncourt kenmerkende verrassingselementen die hierop weerklinken, deden verlangen naar méér van diens visie op Dvorák.

Dat verlangen wordt deze week bevredigd, en het resultaat stelde gisteravond niet teleur. De Negende Symfonie (`Uit de nieuwe wereld') dreef op een constante beheersing van de helderheid van klank en een steeds evenzeer strak beteugelde, puntige ritmiek. Dat leidde tot een zeldzaam opzwepende puls in het doorgaans monumentaler en breder klinkende Allegro con fuoco, tot momenten van breekbare kamermuzikale pracht en tot een orkestrale klaarheid die tot in alle finesses van de structuur van de partituur was uitgewerkt.

De manier waarop Harnoncourt het Largo secuur uitéénrafelde, vormde de enige parallel met de uitvoering van het Eerste Pianoconcert van Brahms. Het langzaam genomen tempo maakte door veel ruimte tussen de muzikale lijnen plaats voor het uitspelen van de schoonheid van het moment, maar deze ging op dit eerste van zes concerten nog schuil achter verscheidene schoonheidsfoutjes. Daardoor miste de lijn van Harnoncourts visie vooralsnog de overtuigingskracht die hij in Dvorák wel bereikte, en versnipperde Brahms' jeugdwerk tot een opéénvolging van losse passages – ondanks het vloeiende spel van pianist Rudolf Buchbinder, die zijn solopartij subtiel liet ondergaan in en verrijzen boven het orkestrale geheel. Samen met het al vorig seizoen vastgelegde Tweede Pianoconcert van Brahms, wordt de samenwerking van Buchbinder en Harnoncourt in Brahms Eerste Pianoconcert binnenkort door Teldec uitgebracht op een dubbel-cd.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Nikolaus Harnoncourt m.m.v. Rudolf Buchbinder (piano). Programma: Dvorák, Symfonie nr. 9; Brahms, Pianoconcert nr.1. Gehoord: 20/10, Concertgebouw, Amsterdam. Herh: 21&22/10, aldaar. Radio 4: 7/11, 14.00 uur.