Brillen in soorten en maten

Het anti-socialistische element K. Friedrich (1961), woonachtig in het eertijdse Oost-Berlijn, had een leuk clubje vrienden om zich heen. Zij waren net zulke `elementen' als hij en wisten zich derhalve verzekerd van 24-uurs `zorg' door de communistische overheid. Maar zo bevriend waren ze ook weer niet dat ze tot in lengte van dagen met elkaar van deze zorg wilden blijven genieten en dus ondernam de één na de ander pogingen om eronder vandaan te komen teneinde in het Westen een nieuw leven te beginnen.

Anders dan de 49-jarige Günter Themke missen zij de DDR niet. Themke werkte ooit als monteur in een Auto-Genossenschaft. In het nieuwe Duitsland is hij minder gaan verdienen. ,,Jammer dat zij weg is, de DDR. In het kapitalisme denkt iedereen alleen maar aan geld verdienen. In het socialisme was je bezig met je vrienden'', zegt hij in Elsevier dat aandacht besteedt aan de vele Oost-Duitsers die na de Wende `doelloos ronddolen in de nieuwe tijd'. Het clubje rond K. behoorde destijds natuurlijk niet tot de vriendenkring van Themke om de eenvoudige reden dat hun brillenglazen beter geslepen waren en zij dus beter konden zien.

De oud-commissaris van de koningin in Flevoland en oud-journalist/politicus Han Lammers moet zo langzamerhand over een enorme voorraad brillen beschikken. Lammers keerde in 1967 `geschrokken terug uit de DDR'. Niet omdat hij had gezien hoe de Oost-Duitsers in groten getale communistisch werden geknecht, maar omdat het Westen niet begreep dat zich daar Iets Heel Moois aan het voltrekken was: ,,Wij vergissen ons schromelijk als wij aannemen dat er in de DDR geen sprake zou zijn van een democratie. De besluitvorming verloopt er echter totaal anders dan bij ons'', schreef hij op 24 juni 1967 in De Groene Amsterdammer. In 1982 zei hij tegen de Haagsche Courant over zijn begintijd als journalist bij het ANP: ,,Dat was vooral dingen checken, dat gaat in je bloed zitten, dat gaat er nooit meer uit.'' Hoe kan zo iemand deze week een `opinie' schrijven voor VN waarin hij de woorden van oud-burgemeester Samkalden aanhaalt: ,,Schuiven met de waarheid'' en de huidige journalistiek beticht zich daaraan schuldig te maken? ,,Wie oplet, merkt ook hoe de interpretatie van bepaalde uitspraken voortdurend verspringt – totdat die overeenkomt met wat de ondervrager graag had willen horen, maar niet te horen kreeg. (...) Vergeleken met wat we nu meemaken, ging het in zijn (Samkaldens, av) tijd om kinderspel'', aldus Lammers die zelf schoof met de waarheid als ware zij een pingpongbal.

Een beetje bril voorkomt ook dat iemand zand in de ogen wordt gestrooid. Dat laatste overkwam nogal wat mensen wier wederwaardigheden op de woningmarkt in een onthullend verhaal in VN aan bod komen. Marieke Speelman bijvoorbeeld. Met twee los-vaste baantjes bedraagt haar jaarinkomen 60.000 gulden dus veel te weinig om haar droomhuis (476.000 gulden) te kopen. Hypotheekadviseur K. wist raad: hij maakte een fraai ogende salarisuitdraai en een idem werkgeversverklaring en de zaak was rond: de bank `fourneerde moeiteloos de gevraagde 450.000 gulden'. De banken worden inmiddels wat voorzichtiger met het verstrekken van hypothecaire leningen want wanneer de economie een neerwaartse trend gaat vertonen, zijn de rampen niet te overzien, aldus VN – niet voor de zogeheten adviseurs want zij blijven vooralsnog uit handen van justitie.

HP/De Tijd laat Arie van der Zwan aan het woord die fulmineert tegen het verschijnsel dat niet de overheid maar ondernemingen als Albert Heijn of Shell `uitmaken wat goed is voor het milieu' en De Groene Amsterdammer heeft een mooi interview met de schilder Jan Sierhuis: ,,Het was nooit mijn ideaal met mijn werk de wereld te verbeteren. Ik wilde me in de eerste plaats manifesteren als beeldend kunstenaar.'' Hij is dan ook geen brildrager.