Ik kan afwassen

Nu de vaatwasser definitief is doorgebroken in het Nederlandse huishouden, groeit er een generatie op die `de vaat doen' alleen nog van horen zeggen of van weekendhuisjes kent. Wat was dat een geklungel in de gootsteen. En dat je alles met een theedoek af moest drogen!

Maar afwassen is zo'n ramp nog niet. Zelf de vaat doen heeft vele voordelen. Geen rugpijn meer van het dagelijkse in- en uitruimen, geen twee uur hinderlijk gebrom en gebruis in de open keuken – en dus in de huiskamer – en geen milieuonvriendelijke zoutlozingen.

Er zijn ook minder in het oog springende redenen om zelf af te wassen. Waar kan een moeder de aanstaande schoondochter beter leren kennen dan in de keuken onder de vaat? En wanneer kan een puber een moeilijke boodschap aan zijn ouders beter kwijt dan tijdens het afdrogen? Hoe breng je kinderen het best corvee en routine bij? En waar vind je anders de tijd om een driestemmige canon in te studeren? Zielig zijn ze eigenlijk, die gezinnen met het kille witgoed in de keuken.

Maar ook de alleenstaande is beter af met de afwaskwast. Niets verjaagt zo goed na een vermoeiende dag van compromissen en losse eindjes de muizenissen uit het hoofd als een goede afwas. Eindelijk iets tastbaars, iets dat werkelijk tot resultaat leidt. Het is of met ieder bord dat schoon uit het sop rijst, ook de geest gereinigd wordt.

Wie in zijn eentje afwast, mist de afdroger. Het is niet prettig om steeds de droogdoek te moeten pakken. Zorg daarom voor voldoende afdruiprekken. Hang permanent een tweede rek boven het aanrecht aan de muur – dat kost in het geheel geen ruimte – en koop een speciaal bestekuitdruipbakje.

Het is altijd zaak om de afwas goed voor te spoelen zodat het eigenlijke afwaswater redelijk schoon blijft. Het beste is meteen afwassen na het eten, dan is er nog niets aangekoekt. Sommige pannen, zoals een plaatstalen koekenpan of een wok, kunnen beter helemaal niet afgewassen worden. Afspoelen onder de hete kraan en schoonwrijven met wc- of keukenpapier.

Voor wie afdroogloos af wil wassen volgen nu enkele tips. Was zo heet mogelijk af en vermijd schuim. Vul eerst de afwasbak met water en voeg dan pas het afwasmiddel toe. Als er na enige tijd toch schuim ontstaat, kun je dat de bak uitvegen. Ook kun je schuim makkelijk wegspoelen door met de hand losjes wat afwaswater over het bord te werpen.

Van naspoelen met schoon water wordt de afwas niet schoner. De vaat droogt juist streeploos op met afwasmiddel. Dat werkt als detergent, het `ontspant' het water, zodat er geen druppels aan de borden blijven hangen.

De klassieke volgorde is eerst de glazen, waarop iedere ongerechtigheid is te zien, daarna de kopjes en de borden, het overige servies, het bestek en ten slotte de pannen. Een kleine verfijning daarop: leg na de glazen het bestek onderin de afwasbak. Dat neemt vrijwel geen plaats in en het kan goed inweken.

Bij het wegzetten in het afdruiprek er op letten dat nergens water in de kopjes en kommetjes kan blijven staan. Zet de vaat `luchtig' weg, zodat alles de kans krijgt goed op te drogen. En vul eerst het bovenste afdruiprek, dan vallen er geen druppels op het servies eronder dat al half was opgedroogd. Is er toch een afdroger present, vraag hem dan of hij eerst de vaat wil afdrogen die al bijna droog is. Niets is zo ergerlijk als een afdroger die de natte borden uit je hand pakt, terwijl de glazen al bijna droog zijn.

Sommige mensen vinden het prettig om een speciale, niet-pluizende glazendoek te gebruiken. Daar valt wat voor te zeggen. In ieder geval is het beter om oude pannen niet met de theedoek af te drogen. Maar smetteloze roestvrijstalen pannen kunnen weer wel. Hang de theedoek naderhand op op een luchtige, droge plaats.

Na afloop niet meteen het waswater wegspoelen, maar nog even de keuken op ongerechtigheden nalopen. Wie de vaat zelf laat opdrogen doet er goed aan om nu eerst het aanrecht onder de uitdruiprekken droog te maken met de vaatdoek. Daarna het gasstel of de kookplaten schoonmaken. Een sterk aangekoekt gasstel of kookplaat krijg je makkelijk schoon door stukjes nat keukenpapier op het aankoeksel te leggen. (Dat kun je natuurlijk het beste direct na het koken doen.)

Ten slotte nog iets over de vaatdoek. Veel Hollanders menen dat de vaatdoek in de vaat schoon wordt. Dat is een vergissing. Ruik er eens goed aan en gooi hem ten minste om de dag in de witte was.