David Murray spectaculair

David Murray is dol op big bands, zo laat hij regelmatig weten in interviews. Zijn eigen orkest heeft echter door financiële en organisatorische obstakels niet meer dan een paar incidentele optredens verzorgd sinds de oprichting in 1978. De tenorsaxofonist en basklarinettist heeft zich tot nu toe voornamelijk tevreden moeten stellen met trio's, kwartetten of op z'n hoogst een octet. Toen hij door Fra Fra Big Band werd gevraagd voor een tour door Nederland, nam Murray het aanbod dan ook gretig aan.

De 18-koppige Fra Fra Big Band, die Amerikaanse bigbandmuziek combineert met vitale Afro-Caraïbische ritmes en harmonieën, bewees gisteren in Vredenburg in tien jaar tijd te zijn uitgegroeid tot een bijzonder hecht ensemble. De heldere melodielijnen en krachtige licks van de blazerssecties – glasheldere trompetten, warme saxofoons en sonore trombones – werden trapsgewijs over elkaar heen gelegd of strak tegen elkaar afgezet, waardoor het dynamische gehalte op een constant hoog peil stond. Een strakke ritmesectie verankerde dit geheel in een stevige groove.

De band bleek een ideale achtergrond voor het virtuoze solowerk van Murray, die zich vanaf de eerste minuut van zijn meest inventieve kant liet zien. Als rechtgeaarde neo-classisist trok hij alle stilistische registers open en sprong hij met ongekende energie heen en weer tussen de verschillende secties van het orkest. Tegenover de heldere noten van zijn begeleiders zette de erfgenaam van John Coltrane en Albert Ayler vooral ruige, schurende passages, die het klankenspectrum zowel in de hoogte als de laagte oprekten. Het meest spectaculair waren Murray's extreem sterk geblazen hoge noten. Met gespreide benen en licht achterover hellend blies de geluidsmagiër dwars door iedere begeleiding heen, soms loom achter de beat aanhangend maar vaker bijna maniakaal op de rest van de band vooruit snellend.

De leden van Fra Fra werden duidelijk meegesleurd door Murray's energieke speelstijl en gaandeweg ontdeden ook zij zich van hun reserves, wat vooral na de pauze resulteerde in gewaagder solo's. De band bereikte het kookpunt toen Murray voor zijn eigen compositie Blue Muse de leidersfunctie overnam van Charles Green. In eerste instantie met opgeheven wijsvingers, maar gaandeweg met royale armbewegingen en heftig swingend bovenlijf, dreef hij de muzikanten tot steeds grotere hoogten. Als een wildeman sprong hij heen en weer tussen de instrumenten, microfoons en muziekstandaarden om solisten naar voren te dirigeren. Dat Murray er zelf duidelijk plezier in had bleek ook even later toen hij, in de schaduw van het podium, tijdens een alleen door Fra Fra gespeeld nummer heimelijk stond mee te blazen.

Concert: Fra Fra Big Band met David Murray. Gehoord: 18/10 in Vredenburg, Utrecht. Herh. 19/10 Apeldoorn; 20/10 Den Haag; 21/10 Eindhoven.