Verwachting

Aan het Meer van de Verdroogde Verwachting liggen wat villa's, een hotel en een dichtgetimmerde dorpsbar. Iedereen kijkt er uit op een vrijwel leeggelopen waterbassin in een kaal dal, op de grintbodem van wat een groot bergmeer had moeten zijn, met vrolijke stranden en snelle jeugd. Daarna is een eindeloze hete vlakte, langzaam overgaand in een woestijn met hoogspanningsmasten.

Deze wereld lijkt in niets op de rest van Europa. De grote oorlogen van de eeuw zijn er min of meer aan voorbijgegaan, de democratisering heeft er decennia stil gelegen, en zelfs de natievorming is er nooit helemaal voltooid. Basken, Catalanen, het is nog altijd problematisch.

Toen Franco zo'n tien jaar aan het bewind was, vlak na de Tweede Wereldoorlog, betitelde een bezoeker Spanje als een totaal on-Europees land, een `losgeslagen stuk van Zuid-Amerika'. En zo regeerde de caudillo dit land inderdaad. Zijn economisch beleid was gebaseerd op volstrekte autarkie – voor de Spanjaarden betekende het honger en ziekte zoals men sinds de Middeleeuwen niet meer had meegemaakt. ,,Onze problemen zijn voorbij: er zijn in Spanje enorme goudvoorraden gevonden'', kondigde hij aan op 31 december 1939. Er was alleen maar zwendel. Kort daarna maakte een Oostenrijker, Albert von Filek, hem wijs dat hij benzine kon maken van water en geheime plantenextracten. Hij mocht een fabriek bouwen aan de Jamara-rivier, en Franco geloofde lange tijd dat ook zijn auto op de nieuwe brandstof reed.

Zo was zijn Spanje: dorre aarde, altijd gieren in de lucht en in zichzelf gekeerd als een droomkasteel.