`Meteen optreden bij grote rellen'

De politie moet bij grootschalige massale evenementen, zoals volgend jaar bij het Europese voetbaltoernooi EK 2000, in staat zijn ,,onmiddellijk en geconcentreerd'' op te treden tegen relschoppers.

Een alcoholverbod en streng optreden tegen gebruik van en handel in drugs kunnen helpen voorkomen dat riskante voetbalevenementen ontaarden in rellen en plunderingen.

Dit zijn enkele van de belangrijkste aanbevelingen van het Crisis Onderzoek Team (COT) in Leiden na een onderzoek naar de rellen en plunderingen in het centrum van Rotterdam na de huldiging op 25 april van landskampioen Feyenoord. Daarbij loste de politie voor het eerst schoten op relschoppers (vier gewonden), werden 25 winkels geplunderd en werden bij 93 winkels de ruiten ingegooid. De schade bedroeg ruim tien miljoen gulden. In totaal werden 128 verdachten gearresteerd. Op dit moment zijn ruim twintig relschoppers berecht.

In het rapport `Voetbal en geweld' dat het COT vandaag publiceerde stellen de onderzoekers onder leiding van prof. U. Rosenthal vast dat de fijnmazige inzet van de politie tijdens de huldiging van Feyenoord op de Coolsingel ,,te kwetsbaar was en geen zin had'' toen de rellen uitbraken. Bovendien bestond onduidelijkheid over de bevelsstructuur van de politie, die ook te kampen had met gebrekkige verbindingen.

Voortaan moet de politie ook uitgaan van een `worst case scenario', als er geen onrustbarende informatie over bijvoorbeeld plannen van hooligans bestaat, aldus de onderzoekers van het COT.

De Rotterdamse politie vertrouwde op 25 april op een ,,toegeeflijke strategie'', omdat de huldiging van de landskampioen een ,,feest'' moest worden. Maar ,,buitensporig'' drank- en harddrugsgebruik bij relschoppers en hooligans leidde tot ,,ongekend hevige geweldsuitspattingen''.

Omdat relschoppers ,,letterlijk en figuurlijk ongevoelig waren voor de gevolgen van het geweld'' werkte de strategie niet. De `platte petten' moesten zelfs van de straat worden gehaald, omdat de situatie te gevaarlijk werd geacht. Het kostte de ME grote moeite de situatie onder controle te krijgen. Plunderaars ,,hadden bijna een uur vrij spel''.

Strenge handhaving van regels inzake drugs- en alcoholgebruik helpen bij het matigen van het voetbalgeweld, aldus het COT-rapport dat verwijst naar de ,,bemoedigende resultaten'' bij de drooglegging in het Rotterdamse centrum op Koninginnedag, vijf dagen na de rellen. Ter voorkoming van plunderingen is beter toezicht door politie en beveiligingsdiensten, vooral met behulp van camera's, gewenst. Burgemeester Opstelten van Rotterdam zei vanochtend dat hij evenals de korpschef van de politie Rotterdam-Rijnmond en de Rotterdamse hoofdoffcier van justitie de conclusies en aanbevelingen van het COT overneemt.

De Leidse onderzoekers stelden vast dat de jongeren die zich ,,ongekend gewelddadig'' tegenover de politie gedroegen ,,voor het overgrote deel niet tot de bekende groep Feyenoord-hooligans behoorden''. Van de tachtig arrestanten op 25 maart waren slechts er drie van de `harde kern' van Feyenoord. Er is sprake van een toenemende vermenging van hooliganisme met de jongerenproblematiek, wat leidt tot een nieuw verschijnsel: gelegenheids-hooligans, aldus prof. U. Rosenthal vanochtend in een toelichting.

Onderzoek naar trends bij voetbalgeweld moet volgens het COT niet langer alleen gericht zijn op bekende groepen hooligans, mede omdat gedrogeerde relschoppers een nieuwe categorie ordeverstoorders vormen. Ook zijn hooligans minder goed georganiseerd dan vaak wordt aangenomen. Anderzijds is de informatiepositie van de autoriteiten er na de veldslag tussen Ajax- en Feynoord-hooligans in Beverwijk, in maart 1997. ,,niet op vooruitgegaan, en veeleer verslechterd''.

De Rotterdamse hoofdofficier van justitie mr. J. de Wit deelde desgevraagd mede dat het onderzoek van de rijksrecherche naar het schietincident op de Coolsingel is afgesloten. Er is een gerechtelijk vooronderzoek gaande naar de vraag of de betrokken agenten hebben gehandeld uit noodweer of dat er sprake is van noodweerexces. Drie agenten losten gericht schoten, toen ze door een menigte relschoppers in het nauw waren gedreven, waarbij vier mensen werden gewond.

Bestuurlijke ophouding (preventief vasthouden van potentiële relschoppers) waarvoor een wetsontwerp is ingediend, zal weinig soelaas bieden tegen een `gistende menigte', aldus het COT. Mede met het oog op EK 2000 worden nieuwe middelen zoals pepperspray en camerahelmen overwogen. De COT-onderzoekers waarschuwen dat de autoriteiten ,,niet alles tegelijk en binnen de kortste keren'', moeten willen regelen.