Generaal Musharraf geeft het voorbeeld

Lahore, bolwerk van de afgezette premier Nawaz Sharif, is doelwit van het Pakistaanse leger op zoek naar illegaal verzamelde vermogens.

Het is druk op de internationale luchthaven van de Pakistaanse stad Lahore. Tientallen militairen zijn ingezet om de uitgaande passagiers te controleren. Met name de internationale vluchten worden streng beoordeeld. Foto's van Pakistanen en paspoorten worden grondig bekeken en vergeleken met de lijsten die sinds de staatsgreep van dinsdag inderhaast zijn opgesteld onder auspiciën van de militaire machthebbers. Volgens het leger bevat de lijst 2500 namen uit alle geledingen – maar vooral de politiek-bestuurlijke – van de Pakistaanse maatschappij.

Sinds generaal Pervez Musharraf vorige week liet weten dat hij `meedogenloos' zou zijn in de jacht op de `geplunderde rijkdommen' van Pakistan, zijn tientallen politici, ambtenaren en andere hoogwaardigheidsbekleders die iets te vrezen hebben haastig op zoek gegaan naar ontsnappingsroutes. Zaterdag werd een oud-minister aangehouden op het vliegveld van Lahore tijdens een poging het land te ontvluchten. Hij had volgens de militaire machthebbers zijn baard afgeschoren en zijn Pakistaanse salwar kameez verruild voor een Westerse broek en een bloes. Toch werd hij herkend, maar hij wist te ontsnappen – maar alleen door de uitgang van het vliegveld die leidt naar de stad, en niet naar de Golfstaten of Londen, de favoriete bestemming van de meeste wanbetalers. Zijn naam wilden de militairen niet vrijgeven.

Lahore, de stad van Mohammed Nawaz Sharif, de premier die aan de kant werd gezet door generaal Musharraf, is een van de mikpunten van het leger, omdat de Sharif-kliek van familie, industriëlen, zakenrelaties, geldschieters en bankdirecteuren, er jarenlang ongestoord de scepter kon zwaaien. De jacht op de plunderaars van Pakistan is geopend, zegt een woordvoerder van de militairen in Lahore, waar het merendeel van de Sharif-familie woont en onder huisarrest wordt gehouden door patrouillerende soldaten.

In zijn toespraak voor radio en televisie zei generaal Musharraf gisteravond dat belastingontduikers en particulieren die hun leningen niet hebben terugbetaald vier weken de tijd hebben om het geld alsnog te betalen. Om het goede voorbeeld te geven zei Musharraf dat zijn eigen belastingaangifte vanaf heden openbaar is voor alle 140 miljoen Pakistanen.

Ook bij de staatsbanken in Lahore zijn militairen geposteerd sinds Musharraf vrijdag de Centrale Bank opdracht gaf alle banktegoeden van parlementariërs, ministers en een groot aantal bedrijven te bevriezen. Vier miljard dollar komen de banken tekort. Naar schatting 650 miljoen dollar aan ongeïnde leningen is uitgeschreven sinds Sharif in 1997 premier werd. ,,Het is goed dat ze dit doen'', zegt manager Sarfraz Shahid van de Allied Bank in het centrum van Lahore. ,,We moeten het gestolen geld van ons land terugkrijgen, maar ik hoop dat de daders deze keer echt verantwoording moeten afleggen.''

Hoewel het leger sinds de staatsgreep van vorige week veel bijval heeft gekregen vanuit de Pakistaanse bevolking, zijn sommigen nog bang dat ook een militair ingrijpen in het door en door verrotte politieke systeem opnieuw op een teleurstelling uitdraait. ,,Ook Sharif kondigde aan dat hij de corrupte politici ging aanpakken'', zegt een middenstander in de buurt van de the Mall in het hart van Lahore. ,,Hij heeft alleen Benazir Bhutto aangepakt, omdat zij hem in de weg stond op weg naar absolute macht in dit land. Waarom zou het leger niet hetzelfde doen?''

Toch lijkt het erop dat de meeste Pakistanen generaal Musharraf het voordeel van de twijfel geven. Demonstraties zijn er nauwelijks geweest sinds hij in een paar uur tijd de broze Pakistaanse democratie omverwierp, Sharif huisarrest gaf en de grondwet en het parlement tijdelijk opschortte met het argument dat hij het volk ,,een echte democratie zal teruggeven''. ,,De meeste mensen maakt het allemaal niet zoveel uit wie er regeert'', zegt Imran Rijaz, werknemer bij een internationale onderneming in Lahore. ,,Lahore is de stad van Sharif, maar de mensen zijn hier te druk bezig met hun overleving om zich te bekommeren om de politiek.''

Bovendien blijkt dat degenen die wel willen protesteren tegen de militaire machtsovername de mogelijkheid niet krijgen. Talloze parlementariërs en ministers van de landelijke en provinciale regeringen hebben huisarrest gekregen. ,,Mijn huis wemelt van de kaki's'', schreef Dushka Saiyad, de vrouw van minister van Informatie Hussein, vrijdag in een e-mail aan familieleden in India, zaterdag gepubliceerd in The Times of India. De `terroristen' hadden niet alleen haar huis bezet, maar hielden ook de moeder van Hussein en haar elfjarige zoontje Mustafa gevangen onder bedreiging van machinegeweren. Het schoonzusje van minister Hussein liet de buitenwereld per e-mail weten dat een ,,nieuw decennium van laarzendictatuur'' is aangebroken in Pakistan. En parlementslid Ghulam Khan schreef vorige week in een ingezonden brief aan de Herald Tribune vanuit zijn omsingelde huis in Gujranwala: ,,Ongeveer 40 gewapende soldaten zijn buiten en binnen mijn woning geposteerd. (..) We leven in quarantaine. Dat gebeurt omdat ik een gekozen parlementariër ben uit deze stad van 1,1 miljoen inwoners, en omdat ik sinds 1977 vier keer ben gekozen in dit kiesdistrict.'' De rust in Pakistan, aldus Khan, is een ,,gemaakte stilte, afgedwongen met wapens''.

Maar er zijn ook andere geluiden. Najam Cethi, hoofdredacteur van het uiterst kritische weekblad Friday Times in Lahore, werd afgelopen zomer bruut opgepakt en vastgehouden in opdracht van premier Sharif omdat hij landverraad zou hebben gepleegd door zijn vaderland bij een lezing in India te omschrijven als een `mislukte staat'. Volgens Cethi, die na kritiek uit de hele wereld na een paar weken vrijkwam, kan generaal Musharrafs toekomstige Nationale Veiligheidsraad van militairen en civiele technocraten de Pakistaanse maatschappij, de politiek en de economie in twee tot drie jaar tijd saneren. ,,Een niet-democratische regering kan democratische voorwaarden scheppen voor decentralisatie en een economisch klimaat voor herstel'', aldus Cethi.