`Doe mij even een asbestverklaring'

In de milieubranche blijken adviesbureaus een sterke binding met hun klanten te hebben. Bij onderzoeken heerst de sfeer van `u vraagt, wij draaien'. Dat is althans de conclusie van het kernteam zware milieucriminaliteit van de Rotterdamse politie.

M. van den Anker onderzocht voor het kernteam `zware milieucriminaliteit' van de regiopolitie Rotterdam-Rijnmond op welke wijze adviesbureaus betrokken zijn bij milieucriminaliteit. Ze concludeert dat de milieubranche `vervuild' is en dat laboratoria, milieuadvies- en ingenieursbureaus, afvalmakelaars, afvalhandelaren en projectontwikkelaars economische belangen zwaarder later wegen dan milieubelangen.

Een zware beschuldiging.

,,De betrokkenen zijn in theorie ontzettend kwetsbaar. Uit de dertig dossiers die we onderzocht hebben blijkt dat alle mogelijke milieucriminaliteit ook daadwerkelijk voorkomt. Valsheid in geschrifte is er één van. Hoe steviger de klantrelatie, hoe sneller dat gebeurt. Een opdrachtgever belt naar een milieulaboratorium en zegt: `Doe mij even een asbestverklaring'. Deze krijgt hij zonder dat enige analyse heeft plaatsgevonden.

,,Het is slechts een van vele voorbeelden. Monsters worden net zo lang genomen tot er een van een schoon plekje is gevonden. Of andersom: een milieuadviesbureau constateert juist een zware vervuiling omdat het afval dan naar de stortplaats mag. Aan elk advies hangt een prijskaartje. Wat je zelfs ziet is dat een milieuadviesbureau een vervalste maar gunstige analyse geeft aan zijn opdrachtgever zonder dat de instelling hierom gevraagd heeft.''

Zijn deze milieuadviesbureaus het met uw bevindingen eens?

,,We hebben het onderzoek gedaan op basis van literatuuronderzoek, dossiers en interviews met betrokkenen. De eerste twee bevestigden onze veronderstelling dat er veel mis kan gaan. De geïnterviewden ontkenden. Allen zeiden absoluut onafhankelijk te zijn, goede codes te hebben en gecertificeerd te zijn. Ook verschillen de opvattingen over wat wel of niet kan. Het ene adviesbureau vindt het ontoelaatbaar om niet te meten op een vervuilde plek. De ander vindt dat je dit `in de context' moet zien. De derde vindt de regelgeving zo idioot dat het logisch is om de vervuilde plek heen te prikken.''

U adviseert een status aparte voor de afvalverwerking. Waar heeft ze die aan verdiend?

,,Doordat het afval en het geld dezelfde kant op gaan is iemand die zijn 8,50 gulden per ton betaalt niet meer verantwoordelijk voor zijn afval zodra een gerenommeerd verwerkingsbedrijf het meeneemt. Bovendien heeft de afvalproducent dan toch al betaald – dus waar zou hij zich druk over maken? Verder worden milieucriminelen nauwelijks vervolgd: de bewijsvoering is lastig en de strafmaat is te licht. De overheid controleert veelal op papier en niet fysiek, wat vaak door een gebrek aan expertise komt.''

Ook pleit u voor `zelfreiniging' van de marktpartijen. Is dat niet juist waar het fout gaat?

,,De betrokkenen moeten zich bewust worden van de gevolgen van hun handelen en van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. De bureaus schuiven de verantwoordelijkheid af. Als een potje met kwik naar het laboratorium wordt gebracht en er blijken zware metalen in te zitten, dan wordt dit niet gemeld als hier niet uitdrukkelijk om is gevraagd is. `Wij hebben onze taak uitgevoerd', zeggen ze dan. Het laboratorium als cijferautomatiek. Met het rapport willen we ook de ogen van de milieuadviesbureaus en de ingenieurbureaus openen.''