De kluchtigheid ver voorbij

Bij de ARD weten ze wat actueel programmeren is. Net nu Maggie Thatcher weer in het nieuws is – beschermvrouwe van opa Pinochet en falende leider Hague, kwade genius in de memoires van John Major – vertonen ze High Hopes van Mike Leigh uit 1988, een van de films die laat zien hoe gepolariseerd de Engelse samenleving tien jaar geleden was. Sammie and Rosie Get Laid was ook zo'n film. Voor of tegen Thatcher, de rest was onbelangrijk.

Cyril en Shirley, het centrale duo in High Hopes, zijn van de tegenpartij. Hun grootste cactus heet Thatcher, omdat-ie zo'n `pain in the ass' is. Zij werkt bij de plantsoenendienst, hij bij een koeriersbureau. Cyril wil geen kinderen, want de wereld is al vol genoeg en hij scheert zijn baard pas af als het koningshuis is uitgeroeid. Op bezoek bij het graf van Marx droomt hij over de revolutie, maar Shirley heeft meer oog voor de vetplantjes bij andere zerken.

Aanvankelijk is de toon kluchtig, vooral dankzij een monsterlijk yuppenstel dat als komisch intermezzo fungeert. Hun onwillige ontmoeting met de buren is de klassenstrijd in een notendop, even wrang als hilarisch. Tegen de tijd dat de verjaardag van Cyrils 70-jarige moeder – Joekie Broedelet (Oma in Sesamstraat) op z'n Brits – wordt gevierd, is de kluchtigheid voorbij. Een pijnlijk lange close-up toont het gekwelde, afwezige gezicht van de jarige, met ruziemakende kinderen op de geluidsband.

Net als in Secrets & Lies (1996), de film waar Leigh internationaal mee doorbrak, is het familiefeestje aanleiding voor ontmaskering van opgekropte frustraties. En ook hier is het een diep-ongelukkige, en daardoor permanent hysterische, huisvrouw die de loutering initieert. Hoe vergelijkbaar ook, High Hopes is rauwer dan Secrets & Lies. Acht jaar later is de ironie uit de titel verdwenen en is de toon aanzienlijk milder, tegen het slot van Secrets & Lies zelfs sentimenteel. Tijdens High Hopes was Leigh nog kwaad, tijdens Secrets & Lies niet meer. No more handbagging, Blair was in aantocht.

High Hopes (Mike Leigh, VK, 1988), ARD, 01.05-02.50u.