Beeldverliefd

,,Biedt boeddhisme een uitweg uit de rattenrace van het kapitalisme?'', vraagt de Journaalverslaggeefster aan de Dalai Lama tijdens zijn bezoek alhier.

De Dalai Lama begrijpt het niet en moet eerst nog eens vragen aan zijn begeleider wat die mevrouw bedoelt. Misschien wat hooggegrepen, kapitaal en religie voor een minuutje vrijdagavondnieuws. Als het hem is uitgelegd, begint hij glimlachend te praten. Wel, legt hij uit, competitie als egoïsme, ten koste van de ander is verkeerd. Maar competitie waar je anderen niet in de weg zit, is goed. Gesticht door deze woorden – haar verzaligde `ja..ja..' was vaak te horen – verlaat zij de in kleurige dracht gehulde Oosterse wijze.

De Dalai Lama trok een overvolle hal, afgelopen weekeinde. Het religieuze programma Heilig Vuur had de bijeenkomst eerder aangekondigd. Een aanhanger legde uit dat de Dalai Lama goddelijk is maar tegelijk mens en dat zou men hier niet zomaar begrijpen. Maar de Messias was het toch ook? Leuk voor de NCRV dat er nog één is die echt leeft. Boeddhisme zegt dat alles wat je doet ergens voor dient. En dan als bonus een extra leven hierna en dan nog een en nog een. Een combi met christendom mag. Waar kan ik me inschrijven? Zo'n godsdienst wil ik ook.

Een ander voorbeeld van kritiekloze journalistiek: het documentaireprogramma Rooksignalen uit de Nieuwe Wereld, DNW, had gisteren een visueel betoog voor het afschaffen van grenzen voor mensen. En ik moet zeggen: de beelden waren verleidelijk. Een kleurig geklede vrouw uit Opper Volta die hier een illegaal bestaan had opgebouwd en bejaarden hielp, een Ghanees die na jaren sappelen met een Nederlandse was getrouwd en dus eindelijk binnen was. Allemaal nette ondernemende mensen en de meeste illegalen zijn dat ongetwijfeld ook. Huiskamerrestaurants, schoenverkopers, pruikenmakers, een heel informeel circuit in de Bijlmer werd getoond, helaas alleen voor de goede verstaander want uitleg ontbrak. Wel sprak de socioloog Jude Kehla Wirnkar in abstracte vorm over het illegale leven in Nederland.

Prof.dr. Michiel Keyzer van de VU vond het inconsequent wél vrij verkeer van goederen en geen vrij verkeer van mensen toe te laten. Toen begon ik te denken, jamaar mensen zijn geen goederen. Zembla bracht een aantal weken geleden verslag uit over legale Portugese werknemers die in Nederland tunnels boren. Zeeuwen in de omgeving hoefden niet meer te solliciteren of konden – indien aangenomen – gauw vertrekken, want zij kennen de Arbowetgeving.

Ik wil niet zeggen dat ik het helemaal met Keyzer oneens ben, maar ik verwachtte wel een antwoord op de vraag wat je dan hier met al die verborgen werklozen doet? Moeten we een internationale competitie opzetten voor de meest dociele werknemer en de rest met bijstand, ziekte of een andere arbeidsontheffing thuis laten zitten? En hoeveel moeten we toelaten?

De vrouw uit Opper Volta had eerst asiel aangevraagd, terwijl ze wist dat ze geen schijn van kans had. Dat is een dure, tijdrovende manier van immigreren. Daar wordt bij gebrek aan beter massaal misbruik van gemaakt door ondernemende types maar DNW stond er niet bij stil. De meeste kijkers wel, denk ik. Het asielsysteem verlamt alles.

Ik heb niets tegen een betogende documentaire maar ik verlang als kijker meer overzicht, feiten, cijfers en achtergrond. Zonde dat al dat prachtige filmmateriaal te weinig journalistieke inhoud heeft. DNW is beeldverliefd. Dat gold zeker voor de Albert Heijn promotiefilm die vorige week door DNW werd gedraaid. Prachtig bedrijf is Albert Heijn maar ze kregen wel erg veel kans om dat in die film te vertellen. Wilde Albert Heijn alleen onder die voorwaarden meedoen? Of denken de makers dat de megakruidenier in een zelf opgezette val liep? De ouderwetse dubbele bodem?

Wereldgrutter Albert Heijn, de Dalai Lama en immigratiekwesties zijn te weinig nieuw om alleen af te doen met bekende, vage rooksignalen.