The Exorcist

Niet het beroemde, 360 graden draaiende hoofd van Linda Blair is de spil van The Exorcist, maar een doodeenvoudige deur. De deur leidt naar de slaapkamer van het door de duivel bezeten meisje Regan. Elke keer als de gesloten deur in beeld komt, weet je dat er iets héél ergs aan de hand is. De bestiale geluiden verraden al iets. Je weet zeker dat je binnen de kortste keren dingen te zien krijgt die je liever niet, maar ook weer wél wilt zien.

Die dwingende onheilspellendheid en de vele voorbodes van het Kwaad maken The Exorcist tot een beklemmende ervaring die niet alleen door horrorfans werd gewaardeerd. De film groeide in 1973 uit tot een ongekend kassucces. De hype werd gevoed door berichten over flauwvallende en kotsende filmbezoekers, alsmede T-shirts met de tekst: `I survived the exorcist'. Een recensent van Film Comment schreef: ,,De film zou religie wel eens de grootste impuls kunnen hebben gegeven sinds God dood is verklaard.''

Weinig critici zagen de film echter als aanwinst voor de filmgeschiedenis: `Sadomasochistisch vermaak, het product van een maatschappij dat zijn eindpunt heeft bereikt', zo werd er gesomberd. De waardering zou pas later komen, nadat bleek dat de film zich in het geheugen van menig filmkijker had genesteld, en de maatschappij eindpunt na eindpunt had overleefd.

De gedenkwaardige momenten zijn legio: de blik van Regan als ze zich voor het eerst vreemd gedraagt, het raam dat open is gewaaid in een vrieskoude kamer, de masturbatiescène met het crucifix (,,Let Jesus fuck you!''). Keiharde scènes en subtiele spanning wisselen elkaar af. En dat allemaal in dat ene slaapkamertje, zo'n vertrouwde plek. De blasfemie en de doodsangst passen er wonderwel.

Linda Blair heeft het allemaal ternauwernood overleefd. Ze speelde hierna een 13-jarige alcoholiste, een verkrachtingsslachtoffer en talloze door duivels bezeten meisjes in goedkope namaakfilms.

De duivel is niet alleen een van de meest fantasievolle personages die ooit zijn bedacht, hij is ook een van de meest uitgebuite.

The Exorcist (Friedkin, VS, 1973) zaterdag RTL4, 23.45-1.50u.