Kool en geit

Wat kinderen op de basisschool moeten leren is vastgelegd in de kerndoelen. Deze komen er kortweg op neer dat scholen van uw kinderen eer- en deugdzame, tolerante en weerbare burgers moeten maken die zich met flair kunnen bewegen in de complexe, multi-etnische en informatietechnologisch hoog ontwikkelde maatschappij van nu en, meer nog, in die van straks. U begrijpt dat iedere school moeiteloos aan deze eisen beantwoordt, want bewijst u maar eens het tegendeel. De formulering van de kerndoelen vormt een treffende illustratie van de bedreiging waaraan onze polderlandse bestuurscultuur blootstaat, namelijk dat terwille van de consensus eisen zo worden geformuleerd dat kool noch geit voor haar welzijn hoeft te vrezen. Met als gevolg dat het onmogelijk is op te treden tegen een school die onder de maat blijft. Omdat onderwijs, zij het schoorvoetend, bezig is zich te ontwikkelen tot een normale sector die net zoals elders gebruikelijk is, mag worden aangesproken op zijn resultaten, is de roep om duidelijke, concrete eisen steeds luider geworden.

Op verzoek van de minister heeft de Onderwijsraad, een adviesorgaan dat heel voorzichtig achter de tijdgeest aansloft, nu een voorstel ontwikkeld dat er op neerkomt dat de scholen moeten voldoen aan duidelijke zo genoemde `leerstandaarden', eisen op het gebied van met name taal en rekenen. Daarmee moet er een eind aan worden gemaakt dat scholen, onder de dekmantel van fraai geformuleerde abstracte kerndoelen, nalaten wat er voor de toekomst van de leerlingen essentieel is, namelijk dat ze op de basisschool worden toegerust om met succes een opleiding in het voortgezet onderwijs te volgen.

De Raad pakt de zaken meteen groots aan door te adviseren die toetsen af te nemen op drie momenten, namelijk halverwege en aan het eind van de basisschool en aan het eind van de beasisvorming. Nu zijn die eerste en die laatste in feite tussenmetingen. Die lijken me overbodig, want ze beperken voor de scholen geheel onnodig de ruimte het onderwijs in te richten zoals ze dat zelf willen. Waar het om gaat is het eindresultaat. Daar moeten we duidelijk en streng in zijn. In de controle, de handhaving en dus ook in de sancties. Dat de Raad het geitewollen tijdperk nog lang niet is ontgroeid, blijkt uit de omzichtigheid waarmee hierover wordt gesproken. ``De Raad gaat ervan uit dat dit toezicht als gebruikelijk in handen van de Inspectie zal liggen, waarbij de Inspectie scholen op eventuele tekorten zal aanspreken, en hen de ruimte zal geven om tot verbetering te komen. Slechts waar een school over een reeks van jaren in gebreke blijft, zal de minister tot sanctionering kunnen overgaan. De Raad meent echter dat voorafgaand aan een dergelijke maatregel, een redelijkheidstoetsing dient te worden doorgevoerd, als wettelijk te verankeren onderdeel van de toezichthoudende taak van de Inspectie. Voorts stelt de Raad, dat waar de inspectie zou overgaan tot openbaarmaking van gegevens over de resultaten van scholen bij de leerstandaarden, zij slechts tot dergelijke openbaarmaking zal mogen overgaan onder voorwaarde dat de wijze waarop de gegevens in kwestie gepresenteerd worden, recht doet aan de context waarin scholen moeten werken. Voorschriften terzake dienen wettelijk te worden verankerd.''

Oh Nederland, oh Polderland.