Voor moedige dokters

ER WAREN DIT jaar tal van genomineerden voor de vredesprijs die politiek gevoeliger lagen dan Artsen zonder Grenzen, de winnaar. Chinese dissidenten, de paus of Richard Holbrooke, de Amerikaanse bulldozer-diplomaat die president Miloševic van Joegoslavië het Dayton-akkoord over Bosnië afdwong maar die in Kosovo jammerlijk faalde. Het Comité voor de Nobelprijs voor de vrede heeft ditmaal de veilige kant gekozen nadat zij met haar keuze van vorig jaar, katholieke en protestantse leiders in Ulster, ietwat voorbarig blijkt te zijn geweest. Wie zal geen sympathie opbrengen voor deze gespecialiseerde vrijwilligers die vaak met gevaar voor eigen leven opereren letterlijk aan de fronten van een verscheurde wereld.

Zoals het in een bulletin van de Médecins sans Frontières wordt gezegd: MSF is een internationale humanitaire hulporganisatie die medische noodhulp verstrekt aan volksgroepen in gevaar in meer dan tachtig landen. In landen waar de gezondheidszorg onvoldoende is of zelfs afwezig, werkt MSF samen met autoriteiten zoals het ministerie van Gezondheid om hulp te verschaffen.

Veel van haar arbeid in de sfeer van het opzetten van ziekenhuizen, van het opzetten van inentingsprogramma's en projecten voor zuiver water en bevordering van hygiëne wordt in anonimiteit en buiten de schijnwerpers verricht. Pas bij ernstige crises, zoals de massamoorden in het Grote Meren-gebied in Centraal-Afrika, treden de artsen op de voorgrond. Dat werpt nogal een eenzijdig licht op hun prestaties, temeer wanneer hun het verwijt treft dat hulpverlening aan een bepaalde bevolkingsgroep het conflict verlengt. Die kritiek werd geuit ten aanzien van de kampen in het grensgebied van Rwanda en Congo (voormalig Zaïre) waar onder meer MSF de uit Rwanda gevluchte Hutu's opving. Hutu-krijgers gebruikten deze kampen als uitvalsbasis voor raids binnen de grenzen van hun thuisland.

HET COMITÉ voor de Nobelprijs is doorgaans niet bang een steen in de vijver te werpen. De keuze destijds voor een controversieel persoon als de Dalai Lama schokte China. Opnieuw was er dit keer sprake van de mogelijkheid van een voor Peking pijnlijk besluit: de dissidenten Wei Jingsheng en Wang Dan waren genomineerd. Er is sprake geweest van zware Chinese druk op het comité om dit te voorkomen. Hoe het zij, dit jaar is de voorkeur gegeven aan een organisatie die het vaandel van de menselijkheid hooghoudt in gebieden waar naamlozen het slachtoffer worden van politieke tegenstellingen en persoonlijke aversies tussen leiders die zich aan het lot van hun eigen volk niets gelegen laten liggen. Er zijn vredesprijzen verleend die minder waren verdiend dan deze.