Perfect

In de radiostudio mag ik toelichten welk boek ik graag naar de volgende eeuw wil meenemen. Ik kies voor de verhalenbundel Nine stories van J.D. Salinger.

Waarom niet zijn veel beroemdere The Catcher in the Rye? Omdat die keus bijna vanzelfsprekend zou zijn. Maar Nine Stories is óók prachtig en wordt te veel overschaduwd door het succes van het nu al legendarische debuut uit 1951, waarvan inmiddels wereldwijd 65 miljoen exemplaren zijn verkocht.

Salinger blijkt steeds weer nieuwe generaties lezers aan te spreken. Een jonge redactrice van het bewuste radioprogramma (Knetterende Letteren van de NPS) die het onderwerp moest voorbereiden, had tevoren nog niets van Salinger gelezen. Ze begon aan Nine Stories en vond het al snel een openbaring. Mijn dag was goed.

In de uitzending lees ik het slot voor van een andere goede dag, een ogenschijnlijk volmaakte zelfs: A Perfect Day for Bananafish, het openingsverhaal van Nine Stories, en ik voel opnieuw de rillingen over mijn rug lopen als Seymour, de hoofdpersoon, een pistool pakt en op de rand van het bed plaatsneemt om iets onherstelbaars te doen.

Hoe vaak heb ik dit verhaal al niet herlezen? Maar het blijft aangrijpend. Het moet, afgezien van de thematiek, alles te maken hebben met Salingers stijl die in de beste gedeelten van zijn werk van een gracieuze precisie is: licht en laconiek komen de donkerste thema's aan bod.

Zijn bewonderaars zal het niet ontgaan zijn dat er de afgelopen weken een nieuwe biografie van hem is verschenen: Salinger door Paul Alexander. Ruim tien jaar eerder probeerde Ian Hamilton het al met In Search of J.D. Salinger, een half mislukt boek omdat Salinger en zijn vrienden onbenaderbaar bleken. Salinger, nu 80 jaar, leeft al zijn halve leven in afzondering en heeft na 1965 niets meer gepubliceerd (er zijn aanwijzingen dat hij wel is blijven schrijven).

Toch was dat boek van Hamilton zo slecht nog niet, zo blijkt nu. Alexander kan er nauwelijks iets aan toevoegen. Hij heeft alleen wat echtscheidingspapieren kunnen opduikelen, waaruit blijkt dat Salinger in 1967, na een huwelijk van ruim tien jaar, door zijn vrouw Claire werd aangeklaagd wegens geestelijke verwaarlozing. Hij praatte lange perioden niet tegen haar, en zei regelmatig dat hij niet meer van haar hield. De rechter vond dat ze gelijk had, wees haar de twee kinderen en een groot deel van Salingers bezittingen toe.

Mag een biograaf dit alles onthullen? Tja, daar is hij, hoe vervelend voor Salinger ook, biograaf voor. Waar ik veel meer moeite mee heb, is de in dit boek steeds weer opduikende suggestie dat Salinger een geheim te verbergen heeft: dat van een pedofiele leefwijze. Die suggestie is op niets gebaseerd, behalve op enkele zinnen uit zijn verhalen. Salinger heeft weliswaar tal van verhoudingen gehad met veel jongere vrouwen, maar dat maakt hem nog niet tot een kinderverkrachter.