Ongelijkwaardig spel in `Old times' van Harold Pinter

Het onverwachte besluit onlangs van Aram Adriaanse om met onmiddellijke ingang te vertrekken als artistiek leider bij Toneelgroep De Appel, had als bijkomende consequentie dat zijn bij het gezelschap geplande regie van Harold Pinters Old times door een ander overgenomen moest worden. Acteur en schrijver Edwin de Vries nam de moeilijke en ook moedige taak op zich de voorstelling - waarvan de repetities al in een gevorderd stadium waren - af te maken.

Het resultaat geeft blijk van een terughoudende opstelling, met het doel de raadsels van het stuk intact te laten. In de beslotenheid van een huiskamer (hier in een strenge zwart-wit uitvoering en sober gemeubileerd) botsen drie mensen met hun herinneringen. Er is sprake van een gedeeld verleden dat niettemin voor ieder van hen een andere gedaante heeft aangenomen. Wat is werkelijk gebeurd en wat niet? Eén waarheid is er niet - het geheugen is grillig en makkelijk te manipuleren: de personages herschikken gebeurtenissen, eigenen zich de herinneringen van een ander toe en herinneren zich dingen die niet gebeurd zijn.

Het is zelfs denkbaar dat de vriendin (Sacha Bulthuis) die het echtpaar Kate (Marjon Brandsma) en Deeley (Hubert Fermin) bezoekt niet echt bestaat, maar een hersenspinsel is. Al voor haar entree staat deze Anna bij het echtpaar in de kamer en kijkt uit het raam. Er wordt over haar hoofd heen gepraat, maar even later is ze plotseling dwingend aanwezig, druk pratend en nerveus tastend naar sigaretten in haar jaszak. Bulthuis speelt een sterke rol: ze geeft Anna een explosieve geladenheid. Haar aanwezigheid veroorzaakt spanning, ook op het erotische vlak, waarbij telkens een van de drie buitenspel staat.

In haar zwarte jurkje is Anna het negatief van de geheel in het wit geklede Kate. Marjon Brandsma zet haar neer als een sfinx, zwijgend en met starende dan wel ingekeerde blik, ze lijkt niet vatbaar voor wat de anderen over haar zeggen. Ze is ongrijpbaar, en interessanter om naar te kijken dan de stijfjes acterende Hubert Fermin. Vrijwel alles wat hij zegt en doet maakt een ingestudeerde indruk.

De realistische speelstijl die Edwin de Vries heeft nagestreefd, heeft helaas niet tot gelijkwaardige acteerprestaties geleid. De onderhuidse spanning en het gevoel van onrust - benadrukt door de jazz-improvisaties tussen de scènes - nemen daardoor eerder af dan toe.

Voorstelling: Old times van Harold Pinter door toneelgroep De Appel. Vertaling: Hans Roduin; regie: Edwin de Vries; spel: Marjon Brandsma, Sacha Bulthuis, Hubert Fermin. Gezien: 14/10 Appeltheater Den Haag. T/m 18/12. Res: 070-3502200.