Neues Gestirn

Kunstenaars die als ambassadeurs worden opgevoerd om de (economische) betrekkingen tussen landen te verbeteren, dat is niet nieuw. Ook nu is dit weer het geval met het festival `kunst.nrw.nl', een culturele samenwerking tussen de Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen en Nederland. Twee buurlanden die onder het mom van een nieuw, verenigd Europa aan elkaar of in samenwerking met elkaar projecten presenteren die de Nederlandse organisator Loek van der Sande als `grensoverschrijdend kunstzinnig' omschrijft. In 1996 vond er onder de titel `Dialog Kultur' een Nederlands cultuurfestival in Nordrhein-Westfalen plaats, en nu zijn er meer dan vijftig produkties in Nederland te zien op gebied van dans, nieuwe media, muziek, film, theater, literatuur, architectuur en beeldende kunst.

Wat de beeldende kunst betreft zijn er vijftien galeries in Amsterdam, Haarlem en Rotterdam die jonge kunst presenteren van twintig, in Nederland nog onbekende kunstenaars uit Nordrhein-Westfalen. Jong van mentaliteit en houding, volgens Hans Gieles van Vous Etes Ici, en niet zozeer qua leeftijd. Gieles deed samen met Francis Boeske een voorselectie uit het kunstaanbod van met name Keulen en Düsseldorf, waaruit de galeries weer hun keuze konden maken. Dat dit heeft geresulteerd in een flink aantal solotententoonstellingen zegt volgens Gieles iets over de kwaliteit van het werk.

Een rondje langs de deelnemende galeries in Amsterdam, waar het overgrote deel van de tentoonstelling `Neues Gestirn' is te zien, laat inderdaad een aantal verassingen zien. Het fenomeen Kalaman bij Lumen Travo bijvoorbeeld. Deze humane, geëngageerde kunstenaar initieerde een half jaar geleden in Keulen het project `Garantiert von Kinderhänden gefertigt', waarbij hij samen met kinderen meer dan dertig wollen tapijten heeft gemaakt op weefgetouwen. Bij Lumen Travo laat hij onder andere hiervan een video zien. In de nieuwe projectruimte van Ellen de Bruijne exposeert Thomas Rentmeiser zijn perfect gemaakte, spiegelgladde organische sculpturen. Materiaal (polyester) en kleuren (huidskleur, oranje) flirten overduidelijk met de mode uit de jaren zeventig.

Galerie Onrust biedt onderdak aan werk van Jörg Wagner. In de wit geschilderde galerie plaatste Wagner een witte rechthoekige, papieren tent. Door er omheen te lopen vind je de opening die toegang verschaft tot het onverwachte interieur; donkerblauwe fotografische afbeeldingen van slagschaduwen waarin je een vitrage, een Frans tuinstoeltje of de achterkant van een schilderij herkent.

Het speciale effect is intrigerend, en eigenlijk had Galerie Singel 74 een zelfde uitdaging moeten aangaan als Onrust doet met de grote, alles overheersende tent, door alle wanden van de galerie te laten beschilderen door Markus Linnenbrink. In Singel 74 toont Linnenbrink schilderijen met uit de hand getrokken strepen, waarvan de kleuren soms zijn uitgelopen. Maar de impact die deze strepen hebben haalt het niet bij de strepen op de muren en vloeren van de lagere school, zwembad en collegezaal die hij in Duitsland heeft geschilderd.

Tussen de kunstenaars zitten Duitse sterren zoals Sonja Alhäuser met haar priegelige potlood- en aquarelwerken (The Living Room), en ook beginnende kunstenaars als Christian Freudenberger (Consortium) die zijn minimale, formele schilderijen in plaats van aan de wand op een draaiend podium presenteert of als logo's op een reclamebord. De manier waarop hij de van oorspong haast sacrale presentatie aan de kaak stelt door met de beladenheid ervan te spelen, werkt verfrissend.

De keuze die Hans Gieles en Francis Boeske samen met de galeries uit het kunstaanbod hebben gemaakt toont geen opvallende stroming uit Nordrhein-Westfalen, toont geen vervolg op de Duitse schilderkunst of Düsseldorfse fotografie. Net als in Nederland worden er zeer uiteenlopende dingen gemaakt en de tentoonstelling `Neues Gestirn' laat daarvan een verrassende greep zien. Maar of Rijnlandse en Westfaalse kunstenaars grensoverschrijdend zijn? Nee, als je al van een Europese identiteit kunt spreken dan steekt deze kunst hooguit af tegen meer nationalistische stromingen, zoals bijvoorbeeld Brit Art.

Neues Gestirn, t/m 7/11. Galeries: Consortium, Ellen de Bruijne Projects, Maria Chailloux, The Living Room, Lumen Travo, Onrust, Reuten, Singel 74, Slewe en Stadt München/Hotel Winston in Amsterdam; Gerhard Holland en Tanya Rumpff in Haarlem; MK Expositieruimte en Cokkie Snoei in Rotterdam. Inl. 020-6269883.