Defensiefusie verdiept Britse kloof met continent

De nieuwe Frans-Duitse defensiefusie dwingt British Aerospace mogelijk tot samenwerking met de VS. Premier Blair had op een Brits-continentale fusie gehoopt om het Britse politieke isolement te beperken, zolang zijn land niet aan de euro meedoet.

De fusie tussen de Duitse en Franse luchtvaart- en defensieconcerns, DaimlerChrysler Aerospace (DASA) en Lagardère Matra, heeft grote zakelijke en politieke gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk.

Het Britse defensieconglomeraat British Aerospace (BAe) heette de onderneming meteen welkom; die zou een nieuwe stap betekenen op weg naar de integratie van de Europese defensie- en luchtvaartindustrie, die BAe eveneens zegt na te streven. Maar in januari stelde BAe die integratie juist verder uit door als fusiepartner niet DASA te kiezen, zoals het Duitse concern én de Duitse en Britse regeringen hadden gewild, maar het eveneens Britse GEC Marconi. Sindsdien is in Londen gespeculeerd op een Frans-Duitse fusie, bijgenaamd ,,de wraak van Jürgen Schrempp'', naar de DaimlerChrysler-chef, die de Britten nooit zou hebben vergeven dat ze hem een blauwtje lieten lopen.

De European Aeronautic, Defense and Space (EADS), zoals de Frans-Duitse onderneming heet, vermindert het gewicht en beperkt de armslag van BAe op het Europese continent. Ze dwingt mogelijk tot nieuwe Brits-Amerikaanse samenwerkingsverbanden op defensie- en luchtvaartgebied. De aandelen BAe, dat tot gisteren met een jaaromzet van acht miljard pond (ruim 27 miljard gulden) het vierde defensiebedrijf ter wereld, daalden na het bekendworden van de fusie met vijf procent.

Tegelijkertijd verdiept de Frans-Duitse fusie de politieke kloof tussen Europa en de Britse eilanden. De Britse premier Tony Blair ziet Brits-continentale defensiesamenwerking als middel om zijn politiek-economische isolement te beperken zolang zijn land niet deelneemt aan de gemeenschappelijke Europese munt, de euro. Economische samenwerking op defensiegebied is in Blairs ogen tevens een voorwaarde om de Europese landen binnen de NAVO sterker als eenheid te laten optreden.

Een Duitse regeringswoordvoerder zei gisteren ,,zeker'' te zijn dat BAe wordt uitgenodigd in het nieuwe concern deel te nemen en een DASA-woordvoerder zei dat dit ,,niet het einde van de Europese consolidatie is''. Het nieuwe bedrijf zal echter voorlopig de handen vol hebben aan zichzelf. Het lijkt ook uitgesloten dat de Britten nu op Frans-Duitse voorwaarden wel zouden gaan onderhandelen over deelname in een bedrijf dat ze op eigen initiatief begin dit jaar niet tot stand wilden brengen.

De Brits-Duitse fusie mislukte onder meer, omdat de Britten een snellere en radicalere hervorming van het Frans-Duits-Brits-Spaanse civiele luchtvaartconcern Airbus wilden zien, waaronder het terugsnoeien van het Franse staatsaandeel. Een geïntegreerd EADS, dat tachtig procent van Airbus zal bezitten, kan dat naderbij brengen. Wat op termijn met het twintig-procentsaandeel van BAe in Airbus gebeurt staat niet vast. In theorie is het mogelijk dat de Fransen en Duitsers hun Britse partner uitkopen, waardoor BAe – dat onder andere vleugels maakt – als een onderaannemer gaat fungeren voor zowel Airbus als de Amerikaanse marktleider Boeing.

Afgezien van het Airbusconcern heeft BAe nog andere belangen op het vasteland. De Britten en Duitsers bouwen samen 950 Eurofighter-vliegtuigen als opvolger van de eveneens samen gebouwde Tornado. Met de Fransen werkt BAe onder meer samen bij de ontwikkeling van radar, sonar, raketten en satellieten.

De nieuwe fusie zou de Brits-Duitse en Brits-Franse joint ventures ,,sterker'' en ,,concurrerender'' kunnen maken, aldus BAe gisteren. Eén mogelijkheid is dat de bestaande verbanden het nu relatief lichtere BAe op termijn alsnog in de Frans-Duitse onderneming zullen opzuigen.

Een andere, waarschijnlijker mogelijkheid is dat de BAe samen gaat werken met Amerikaanse bedrijven die al langer naar partners zoeken. Niet alleen is EADS voor hen nu te groot geworden, maar de Amerikanen zijn ook huiverig voor het delen van gevoelige defensie-informatie met een geïntegreerde Franse partner. BAe zou iets moois kunnen beginnen met de defensie-arm van Boeing, of met een kleinere partner als Raytheon. Dat laatste bedrijf hengelt al enige tijd naar een order om de standaardraket voor de Eurofighter te mogen leveren. Het concurreert daartoe met een samenwerkingsverband tussen BAe en het Franse Matra.