Bankenfusie Japan breuk met traditie

De aangekondigde fusie tussen de Sakura Bank en Sumitomo Bank kan een breuk opleveren in de inrichting van de Japanse economie. De solidariteit binnen de bestaande allianties van bedrijven lijkt af te brokkelen.

,,Ik denk niet dat we kunnen overleven als we blijven vasthouden aan de conventionele industriële groep'', zei president Akishige Okuda van de Sakura Bank gisteren bij de formele bekendmaking van de fusie van zijn bank met concurrent Sumitomo Bank. Zijn collega Yoshifumi Nishikawa van Summitomo viel hem direkt bij: ,,Ik denk dat we ons alleen verder kunnen ontwikkelen als we uit de groep groeien.''

Okuda en Nishikawa presenteerden hun fusie gisteren alsof het de gewoonste zaak van de wereld was, maar velen hadden een fusie van deze twee nimmer verwacht. Een fusie van Sakura en Sumitomo wil zeggen een fusie van de moederbanken van twee gigantische industriële groeperingen: de Mitsui-groep en de Sumitomo-groep.

Beide groepen hebben zogezegd blauw bloed, een geschiedenis die meer dan 300 jaar terug gaat. Na de ontsluiting van Japan in de vorige eeuw groeiden beiden uit tot `zaibatsu', de enorme industriële conglomeraten die de Japanse economie beheersten. De Amerikaanse bezettingsmacht besloot in 1945 tot ontbinding van deze conglomeraten. De nieuw ontstane, onafhankelijke bedrijven organiseerden zich echter al snel in nieuwe verbanden, geformaliseerd door wederzijds aandelenbezit en regelmatige bijeenkomsten van directeuren.

Tot dusver was het gebruikelijk dat deze bedrijven elkaar in tijden van nood de helpende hand reiken. Zo klopte de geplaagde Sakura Bank in de zomer van 1998 aan bij de zusterbedrijven op zoek naar extra kapitaal. Het winstgevende autoconcern Toyota voelde er echter niets voor om de zwakke broeder van dienst te zijn en sloeg het verzoek om geld af.

Uiteindelijk zijn het niet de zusterbedrijven die de helpende hand bieden, maar de moederbank van de oude concurrent Sumitomo. ,,In deze tijd van mega-competitie zijn de grenzen tussen groepen al lang aan het vervagen'', zegt president Shigeji Ueshima van handelshuis Mitsui over de veranderde omstandigheden in de huidige recessie. En president Akio Kosai van Sumitomo Chemical: ,,Ik denk niet dat deze fusie ook maar enig effect op onze bedrijfsvoering zal hebben.''

De grote vraag is nu of beide banken bij de geplande herstructurering – personeelsvermindering van 9.300 man en sluiting van 183 kantoren – nu ook een koelere houding tegen de oude zakenrelaties aan gaan nemen. Na de fusie hebben de banken gezamenlijk activa ter waarde van 99 triljoen yen (1900 miljard gulden), maar ze zullen ook een berg `slechte leningen' van samen 3,8 triljoen yen weg moeten werken. Deze leningen zijn het gevolg van de instorting van de aandelen- en grondprijzen begin jaren negentig. Ze zitten vooral in de hoek van bouwbedrijven en projectontwikkelaars. ,,Ter discussie staat nu of men in staat is bij zulke relaties herstructurering te stimuleren of zelfs de banden te breken als het voortbestaan van bedrijven werkelijk moeilijk is'', schrijft de Nihon Keizai Shinbun vandaag.

De buitenwereld heeft de fusie enthousiast begroet. Beoordelaar Moody's overweegt de kredietwaardigheid van de Sakura Bank te verhogen. Deze bank is duidelijk de zwakke broeder van de twee fusiepartners. Toen vorig jaar de LTCB en NCB achter elkaar failliet gingen en Sakura hulp zocht van Toyota c.s. zakten de aandelen tot 165 yen per stuk, tegen een koers van 1.000 yen nu. Als alle recentelijk geplande fusies doorgaan komt het aantal landelijk opererende, algemene banken uit op zes, tegen elf enkele jaren geleden.