`Veelwijverij is een schandaal in Algerije'

Op een belangrijke conferentie in Algiers over de situatie van de vrouw en het gezin, is gepleit voor een verbod van veelwijverij. Daarmee werd een taboe doorbroken.

De hoogste islamitische religieuze autoriteit in Algerije heeft tot verrassing van velen en felle woede van sommigen opgeroepen tot een verbod op veelwijverij in zijn land. Onder de woedende reacties was die van de Algerijnse minister van Godsdienstzaken; in feministische kring en in de pers werd de oproep met grote vreugde ontvangen – ,,Magistraal!'', schreef de krant El-Watan.

Veelwijverij komt eigenlijk alleen nog op het platteland voor. Maar het is in beginsel in de islam toegestaan – maximaal vier vrouwen per man, mits hij allen kan onderhouden – en een symbool van het door veel vrouwen fel gekritiseerde Algerijnse familierecht, dat in 1984 is vastgelegd. Sindsdien was onder invloed van de moslim-extremistische strijd voor een islamitische heilsstaat de situatie voor de vrouw alleen verslechterd. Dat zo'n taboe nu in Algerije kon worden doorbroken, illustreert tegelijk hoever de moslim-extremisten de afgelopen paar jaar weer zijn teruggeslagen.

Abdelmajid Méziane, voorzitter van de Hoge Islamitische Raad, kwam maandag met zijn geruchtmakende uitspraak op de eerste dag van een grote internationale conferentie in Algiers over de situatie van vrouw en gezin in de moderne maatschappij. De driedaagse conferentie, die gisteren werd afgesloten, werd georganiseerd door Mézianes Raad op initiatief van president Abdelaziz Bouteflika, en was uitdrukkelijk bedoeld om voorstellen tot herziening van het familierecht uit te lokken – wat de reikwijdte van de uitspraak nog eens versterkt. Het is dan ook geen wonder dat de minister van Godsdienstzaken volgens de Algerijnse pers – vergeefs – met handgebaren probeerde een eind te maken aan de toespraak van Méziane.

,,Als ik de macht had om de veelwijverij af te schaffen, zou ik dat onmiddellijk doen'', zei Méziane in zijn toespraak. ,,Want niemand kent de rechten van de vrouw beter dan zijzelf en als onze wetgeving achterloopt, moet zij worden aangepast.'' Ook keerde hij zich tegen het feit dat alleen de man echtscheiding kan aanvragen (en arbitrair doorvoeren) en tegen de eis dat tegenover de getuigenis van één man die van twee vrouwen nodig is. Volgens hem berusten al deze in het familierecht vastgelegde – en zeer fundamentele – zaken op dubbelzinnigheden of fouten in de interpretatie van de shari'a, het islamitisch recht.

Méziane legde uit aan de hand van koranverzen dat de Koran geen moslim verplicht om verscheidene vrouwen te trouwen of vrouwen verbiedt te scheiden of te getuigen. Hij brandmerkte veelwijverij als een schandaal in de 21ste eeuw. ,,Als wij een beschaafd land willen worden, moeten we op dit gebied de voorhoede opzoeken'', zei hij. ,,Als raadgevend lichaam (van de regering, red.) zullen wij proberen in kringen van de macht invloed uit te oefenen, dat wil zeggen op de president, die zelf al vraagt om in deze zin actie te ondernemen.'' President Bouteflika op zijn beurt, die de conferentie sloot, sprak daarbij warm over de strijd van de vrouw voor haar bevrijding.

Feministische organisaties vechten allang voor afschaffing van het huidige familierecht, en de rede werd van die zijde dan ook warm geprezen. De militante feministe Khalida Messaoudi noemde Méziane ,,moedig'' en diens toespraak ,,historisch''. ,,Het is de eerste keer dat de vrouw wordt genoemd als volwaardig staatsburger.''

Veel aanwezigen op de conferentie waren het met Méziane eens dat het familierecht moet worden gemoderniseerd, of zelfs geheel afgeschaft. Maar de strijd is bepaald niet gestreden. De moslim-extremisten, die midden jaren negentig nog op het punt leken de macht te grijpen en de vrouw toegang tot school en werk te ontzeggen, zijn alleen nog in uithoeken van het platteland actief. Maar conservatieven en gematigde fundamentalisten houden veel invloed in Algiers. In deze kringen wordt zelfs gepleit voor verdere aanpassing van de familiewet aan de shari'a.

Een fundamentalistische vertegenwoordiger op de conferentie stelde dan ook dat de kwestie van veelwijverij geen prioriteit had, en dat verstoting door de man van zijn vrouw een zaak was waarover eerst maar eens goed moest worden gepraat.