Prodi wil met 12 EU-kandidaten onderhandelen

,,Voor het eerst sinds de val van het Romeinse Rijk hebben we de mogelijkheid om Europa te verenigen.'' Dat zei de voorzitter van de Europese Commissie, Romano Prodi, gisteren in het Europese Parlement bij de presentatie van het voorstel om onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie uit te breiden van zes tot alle twaalf huidige kandidaten voor het lidmaatschap. ,,Zelden biedt de geschiedenis zo'n gelegenheid'', aldus Prodi.

Als het aan de Commissie ligt, zal niet langer alleen gepraat worden met Tsjechië, Polen, Hongarije, Estland, Slovenië en Cyprus. Ook landen die in het Brusselse jargon `tweede ronde'-kandidaten werden genoemd – Bulgarije, Roemenië, Slowakije, Malta, Letland en Litouwen – komen in aanmerking voor onderhandelingen. Over het voorstel van de Commissie, dat is gebaseerd op haar jaarlijkse rapport waarin de vorderingen richting uitbreiding worden geëvalueerd, wordt door de staats-en regeringsleiders van de EU beslist in december.

Turkije, dat in het voorstel van de Commissie pas in december de status van kandidaat krijgt, blijft daardoor nog steeds een uitzondering. Het zal, als de regeringsleiders het voorstel overnemen, het enige land zijn dat wel kandidaat is, maar waarmee nog niet serieus over lidmaatschap wordt onderhandeld.

Toch wordt het voorstel van de Commissie voor Turkije, dat al lang om het lidmaatschap vraagt, door waarnemers als een stap in de goede richting beschouwd. Tot nu toe blokkeerde Griekenland iedere toenadering tot Turkije, in verband met de kwestie-Cyprus. Overigens is de Griekse tegemoetkoming niet onvoorwaardelijk. ,,Hoever we in bilaterale gesprekken [met Turkije] ook zijn gevorderd, er kan geen werkelijke vooruitgang zijn als er geen oplossing komt voor Cyprus'', zei de Griekse minister van Buitenlandse Zaken, George Papandreou, gisteren.

Griekenland kijkt volgens Papandreou in de komende maand, tot aan de top in Helsinki, uit naar een gebaar van de Turkse zijde. Volgens de minister is er weinig tijd en moeten de EU en de VS bij Turkije aandringen op stappen in de richting van herstel van de eenheid van Cyprus, waarvan het noordelijke deel sinds 1974 door Turkije wordt bezet.

Dat de EU onderhandelingen nu wil uitbreiden tot twaalf kandidaten, betekent niet dat ze allemaal op hetzelfde niveau zouden staan. Alleen over Hongarije is de Europese Commissie echt tevreden. Dit land is het verst gevorderd in zijn aanpassingen aan de Europese eisen. Polen loopt achter, maar dat wijt het evaluatierapport deels aan de grootte van het land. Dat kan niet gezegd worden van Tsjechië, dat zijn aanvankelijke voorsprong op andere kandidaten snel aan het verliezen is. Over de rest zegt het rapport ondermeer:

Roemenië: Slechte vooruitzichten door een recessie. Rechtspraak dient te worden verbeterd. Voor er daadwerkelijk onderhandeld kan worden moet de regering de begroting beter op orde brengen en met een oplossing komen voor de verzorging van ruim 100.000 kinderen in tehuizen.

Bulgarije: Goede economische vooruitgang, maar het land had wel een dramatische achterstand. Voorwaarde voor onderhandelingen is de sluiting van vier oude kernreactoren in Kozlodoej.

Slowakije: Na de regeringswisseling van vorig jaar is de democratische situatie verbeterd. Er is aandacht voor het probleem van de Hongaarse minderheid.

Letland: Goede economische en politieke vooruitzichten. Maar er is nog een probleem met de Russische minderheid. (AP, Reuters)