Zewail krijgt Nobelprijs chemie

De Nobelprijs voor de chemie is toegekend aan prof.dr. Ahmed Zewail voor zijn onderzoek naar het gedetailleerde verloop van chemische reacties. Zewail (1946) is hoogleraar aan het California Institute of Technology in Pasadena. Hij is geboren in Egypte en studeerde aan de universiteit van Alexandrië. Voor zijn promotieonderzoek vertrok hij naar de VS, waar hij sindsdien aan verschillende universiteiten heeft gewerkt. Zewail is Egyptisch en Amerikaans staatsburger.

Zewail is er met een laser die een tiental keren per femtoseconde (een femtoseconde is een miljoenste van een miljardste seconde) flitst als eerste in geslaagd om te bestuderen wat er tijdens een chemische reactie gebeurt. Onderweg ontstaan er tijdens zo'n reactie tussentoestanden waarin beide moleculen die aan de reactie deelnemen zijn gebonden. De tussentoestanden die vaak tientallen femtoseconden bestaan reageren verder tot de eindproducten, of vallen terug in de uitgangsproducten. Zewail heeft, door steeds snellere `lasercamera's' te ontwikkelen, vastgesteld dat chemische reacties wel erg snel verlopen, maar toch altijd enkele femtoseconden duren. Er is dus een vast tijdgebied, van enkele tot enkele honderden femtoseconden waarbinnen alle chemische reacties verlopen.

Een chemische reactie tussen twee moleculen verloopt pas nadat beide reagerende moleculen in een overgangstoestand terechtkomen waarin ze aan elkaar gebonden zijn. Om die tussentoestand te bereiken moet vaak energie worden toegevoerd.