Weg met de hekken op de Veluwe

De Veluwe moet een `ecologische mainport' worden. Dat vindt een samenwerkingsverband van natuurorganisaties.

Eerst rijdt hij het bezoek rond in een grote Volvo. Diep door het hart van de Veluwe; over slingerende wegen, langs wildrasters, hekwerken, afschiethutten. Om te laten zien wat de Veluwe volgens het Platform Veluwe Ecologische Mainport eigenlijk is: een grote verzameling ,,hertenkampen'', landgoederen en ,,tuintjes''. En dat is zeer tegen de zin van Platform, een samenwerkingsverband van milieu- en natuurorganisaties. De Veluwe, zegt N. Koffeman van het Platform, moet weer een ongedeeld natuurgebied worden. Weg met de hekken en met andere belemmeringen voor het wild, dus. ,,Alleen dan heeft het wild weer een echte kans.''

Mocht het zover komen, dan wordt de Veluwe een wildgebied van zo'n veertigduizend hectare en het grootste aaneengesloten natuurgebied van noordwest-Europa. Dan, aldus Koffeman, krijgen dieren als de lynx en de wolf weer een kans. Er is nu één lynx op de Veluwe actief, ,,maar er zijn er meer in Limburg. Die zouden zich op termijn ook naar de Veluwe kunnen verplaatsen. Hoe groter het natuurgebied, hoe beter voor het evenwicht tussen de soorten.''

Nieuw is de gedachte van een ongedeelde Veluwe niet. Al in 1983 kwam de provincie Gelderland met een rapport waarin werd gepleit voor een natuur zonder gaas. De afgelopen jaren is er een begin gemaakt met het verwijderen en verlagen van delen van de vele kilometers hekwerk. Een aantal betrokken partijen, waaronder Natuurmonumenten, de Hoge Veluwe, Staatsbosbeheer en het Geldersch Landschap, hebben vorig jaar een alliantie gevormd en een convenant opgesteld, `Naar een Eindeloze Veluwe' geheten. In het convenant spreken alle partijen zich uit voor het slechten van de niet-natuurlijke barrières.

Het Platform weet van de plannen. Maar, zegt Koffeman, tussen al die plannen en de weerbarstige praktijk staat ook een soort hek. ,,De Kroon bijvoorbeeld, met een kleine tienduizend hectare grond in haar bezit, wil de hekken veel liever laten staan. Dan kunnen ze op hun eigen grond rustig jagen.'' Er zijn in feite vijf grote `spelers' (de partijen uit de alliantie en de Kroon), en een groot aantal particuliere landgoederen, die variëren van veertig tot zo'n tweehonderd hectare. ,,Die landgoedeigenaren zeggen in feite: `ik wil best meewerken aan een ongedeelde Veluwe, maar laat de anderen beginnen'.''

Waar het volgens het Platform om gaat: `Nederland' moet inzien dat de Veluwe in feite een ecologische mainport is, wat betreft invloed en importantie te vergelijken met de economische mainports Schiphol en de Rotterdamse haven. ,,Elders in het land wordt gekozen voor welvaart boven welzijn. Laat dan in één groot gebied welzijn voorrang krijgen. Dat hebben we bitter hard nodig.''

En dat hoeft echt niet te betekenen dat de Veluwe in economische zin moet worden opgegeven. Het Platform heeft berekend dat er zelfs meer toeristen naar de Veluwe-nieuwe-stijl zullen komen dan nu het geval is. ,,De vele kleine campings en recreatiegebieden haal je weg uit het centrum en verplaats je naar de randen, zoals dat ook gebeurt in de grote natuurparken in zuidelijk Afrika. Omdat je het `wilde' en het `natuurlijke' benadrukt, zullen meer mensen op bezoek komen.''

Een van de eerste, concrete plannen van het Platform is de verplaatsing van zweefvliegveld Terlet naar Teuge. Dan zouden de vierhonderd hectare natuurgebied ter plekke kunnen worden `vrijgemaakt' voor het wild. De dieren zouden beter gebruik kunnen maken van de twee wildviaducten over de A50 en de A1, en zich gemakkelijker bewegen tussen de twee natuurgebieden Deelerwoud en Loenermark.

Terlet onderhandelt op het moment met eigenaar Staatsbosbeheer van de grond over omzetting van de `huurovereenkomst met stilzwijgende verlenging' in een erfpachtcontract voor de duur van vijftig jaar. Beide partijen zijn overigens van mening dat ze de natuur niet in de weg staan. ,,We hebben op verschillende plekken de hekken verlaagd en werken zo mee aan verdere natuurontwikkeling'', zegt J. Kroon, bestuursvoorzitter van de stichting Nationaal Zweefvliegcentrum Terlet. Volgens Staatsbosbeheer krijgt Terlet inderdaad het beheer over het gebied. ,,Die kans is heel groot.''

Het Platform ziet het liever anders. ,,Die hekken vormen wel degelijk een barrière'', zegt Koffeman. Hij gaat ondertussen verder met nieuwe plannen. Zo zal er later dit jaar in kaart worden gebracht hoe de eigendomsverhoudingen op de Veluwe zijn. ,,We laten dan zien hoe versnipperd het is.''