Schröder buigt voor linkervleugel SPD

De Duitse SPD is murw geslagen door recente verkiezingsnederlagen. Als balsem op de wonde maakt bondskanselier Schröder nu een gebaar naar links door een vermogensbelasting voor rijken voor te stellen.

Bondskanselier Gerhard Schröder gaat door de knieën voor de linkervleugel van de SPD. Zes nederlagen bij verkiezingen in de deelstaten dit jaar hebben zijn partij dermate gedemoraliseerd, dat de kanselier zich genoodzaakt ziet een gebaar te maken naar links: extra belasting voor de rijken.

Schröder heeft als partijvoorzitter een voorstel gedaan voor het SPD-congres begin december, om de grotere vermogens in de toekomst sterker te belasten. Dit geld zou worden gebruikt voor investeringen in onderzoek, onderwijs en technologie.

Kennelijk wil de kanselier geen opstandje in zijn SPD riskeren voor dit belangrijke congres, dat moet beslissen over het toekomstige partijprogram.

De schuldvraag naar de oorzaak van de pijnlijke nederlagen belooft namelijk een belangrijke rol te spelen bij de verbitterde achterban. Veel partijfunctionarissen uit SPD-bolwerken zoals Noordrijn-Westfalen en Saarland kennen hun eigen partij niet meer terug onder aanvoering van Schröder-de-moderniseerder, die oproept tot bezuinigingen en hervorming van het kostbare sociale stelsel.

Oskar Lafontaine, die uit onvrede met Schröders politiek eerder dit jaar terugtrad als minister van Financiën en SPD-voorzitter, heeft zijn partij nog eens extra zout in de wonden gewreven. In zijn boek Das Herz schlägt links, dat vandaag op de Frankfurter Buchmesse is gepresenteerd, wijt hij de verliezen van de SPD met name aan Schröders ,,radicale politieke koerswijziging naar het neo-liberalisme''.

Zijn opvolger Hans Eichel heeft het voor elkaar gekregen om ,,in recordtijd werknemers, werklozen en renteniers'' tegen zich in het harnas te jagen, schrijft Lafontaine.

De kopstukken in de rood-groene regering van Schröder hebben weliswaar de vloer aangeveegd met Lafontaines boek waarin hij zijn gal spuwt (,,wraakzuchtige egomanie''). Zelfs zijn vriend, de Nobelprijswinnaar Günter Grass, brak publiekelijk met Lafontaine. ,,Hou je mond! Drink een glas rode wijn, ga op vakantie en zoek een zinvolle bezigheid'', raadde Grass hem aan. Maar heimelijk deelt menigeen in de SPD Lafontaines afkeer van Schröders moderniseringskoers.

Nu wil de SPD-leider een gebaar maken naar de traditionele kiezers om zijn partij bij de komende verkiezingen in Sleeswijk-Holstein, maar, nog belangrijker, in Noordrijn-Westfalen, te behoeden voor nieuwe klappen. De opiniepeilingen zijn immers duidelijk: veel afvallige SPD-kiezers associëren de partij niet meer met `sociale rechtvaardigheid'.

Wat lijkt dan gemakkelijker, schrijft het Handelsblatt, om als een romantische Robin Hood geld van de rijken te nemen en onder de armen te verdelen en zo aan de roep om meer sociale rechtvaardigheid te voldoen. Of het nu gaat om de herinvoering van de vermogensbelasting, die door de vorige regering-Kohl is afgeschaft, verhoging van de belasting op erfenissen of een extra `miljonairstoeslag' – dat moet het partijcongres beslissen. Heeft Schröder zelf niet gezegd, dat bij de SPD minder over inhoud wordt gediscussieerd dan over symbolen zoals vermogensbelasting, onder het motto: ,,Het doet er niet toe wat deze belasting oplevert, als ze de rijken maar treft''?

De knieval voor links kan Schröder evenwel nare schade opleveren. De goodwill, die de kanselier met zijn program voor bezuinigingen en economische hervormingen net bij het bedrijfsleven had verdiend, dreigt alweer te worden verspeeld. Ook minister Hans Eichel (Financiën) verzet zich hevig tegen invoering van een vermogensbelasting, die volgens hem veel rompslomp veroorzaakt en weinig geld oplevert. Ook de suggestie van de regering om de beloofde belastingverlaging voor ondernemers (van 45 naar 35 procent) niet meer in deze regeerperiode door te voeren, is het bedrijfsleven in het verkeerde keelgat geschoten.

,,Het kabinet is kennelijk niet duidelijk wat deze maatregelen betekenen voor investeringen en arbeidsplaatsen'', zei Hans-Olaf Henkel, woordvoerder van de Duitse industriewerkgevers gisteren. Nu al geven bedrijven bij investeringsbeslissingen de voorkeur aan het buitenland boven Duitsland. Schröder wilde juist worden beoordeeld op de bestrijding van de werkloosheid, die met meer dan vier miljoen onverminderd hoog blijft.