Nederlaag

,,Ik geef een persconferentie, het wordt leuk, het wordt lachen'', had Youp van 't Hek tevoren laten weten.

Dat viel wat tegen. Ik heb Youp in een openbaar optreden nog nooit zo serieus en somber gezien als gistermorgen op die inmiddels al befaamde persconferentie in de Stadsschouwburg van Amsterdam. Hij moet zich hebben voorgenomen de zaken luchtig en kluchtig uit te leggen, maar toen hij eenmaal voor zijn gehoor stond, overrompelden de emoties hem stormenderhand.

Niet dat hij voortdurend op de rand van tranen was, zoals je als argeloos kijker van het NOS-Journaal zou kunnen denken. Daar vertoonden ze begrijpelijkerwijs net die twee spectaculaire momenten waarop Youp hulpeloos door zijn stem zakte. Het zijn momenten die te zijner tijd in alle necrologieën zullen terugkeren, vooral waar hij zegt: ,,Dit is de grootste nederlaag in mijn carrière.''

Waarom was hij zo geraakt?

Ik denk omdat hij tandenknarsend moest toegeven dat hij letterlijk `in eigen huis' was verslagen door het patjepeeërdom dat hij vanaf het begin van zijn carrière met pek en zwavel heeft overladen. Nu hadden ze hém bij de kladden. Ze hadden zich ingekocht op de eerste rij van `zijn' schouwburg en daar zouden ze breed grijnzend en lui onderuitgezakt het feest gaan bederven dat dit optreden moest worden. Een oudejaarsconference aan het einde van de eeuw, dat is iets waar elke cabaretier van droomt – Wim Kan zou ervoor uit de hemel komen als ze het hem zouden vragen.

Nu komen we bij het moeilijker te begrijpen deel van het verhaal. Want die oudejaarsconference gaat immers tóch door op de televisie, zij het vanaf een andere locatie? Youp deed daar nog een beetje vaag over, maar ik ben ervan overtuigd dat de Nederlandse tv-kijker zich hierover geen zorgen hoeft te maken. Die conference komt er, al moet de VARA er heel Hilversum voor afgrendelen om Golden Tulip-achtige penetraties te voorkomen. Nee, als ik Freek de Jonge was, zou ik nergens op rekenen.

Vanwaar dan al dit rumoer? Frits Barend hield het Youp ook voor in zijn tv-programma: was een volledige afgelasting van de oudejaarsconference niet veel indrukwekkender geweest als gebaar? Daar zit iets in. En het was nóg indrukwekkender geweest als Youp er gedecideerd aan had toegevoegd: ,,Ik trek me helemaal terug uit het vak en ik wijd me voortaan, eventueel samen met Freek, aan de oprichting van een tehuis voor oude, al dan niet teleurgestelde, cabaretiers.''

Toch kan ik begrijpen waarom Youp deze dramatische stappen niet heeft gezet. ,,Ik gun ze niet de eer'', zei hij tegen Frits Barend. Dat is de kern. Youp, liefhebber van topsport, sprak niet toevallig in termen van `nederlaag' en `eer'. Soms win je een wedstrijd, soms verlies je er een, maar opgeven? Nee, dat is niets voor hem.