Karpermannen en rare Germanen

De rode zwaan is een film naar het gelijknamige kinderboek van Sjoerd Kuyper, van wie eerder met veel succes Het zakmes werd verfilmd. De rode zwaan is een vol boek, waarin een dertienjarig jongetje kan terugkeren naar de jeugd van zijn opa, vissen veranderen in karpermannen, bomen knipogen en een houten zwaan kan vliegen. Vaderlandse en familiegeschiedenis, volwassen en verliefd worden, magie en melancholie spelen een rol in Kuypers boek. De film is het lange speelfilmdebuut van Martin Lagestee, die eerder een aantal tv-series regisseerde en documentaires en speelfilms produceerde. Lagestee besteedde veel aandacht aan de special effects die het boek noodzakelijk maakte.

Jakob, de dertienjarige hoofdpersoon, loopt geloofwaardig door een bos waarin de gewone tijd is stilgezet. Dagjesmensen hebben hun voeten nog op de trappers van hun fiets, de gasten op het terras van de uitspanning bijten voor even eeuwig in een stuk appeltaart. Alleen de karpermannen zijn niet uitgezet, de enge vissenkoppen in Romeinse legerkledij achtervolgen Jakob tot in de keuken. Ook de bomen staan niet stil, ze lijken echt te grimassen en te glimlachen, al wordt er soms wat lang stil gestaan bij dezelfde truc.

Jakob komt in het betoverde bos terecht omdat hij op zoek is naar de rode zwaan, het lievelingsspeeltje van zijn grootvader, dat we hem in het begin van de film in een lange flashback hebben zien verliezen. Jakob vindt het dier terug met hulp van Neeltje, de excentrieke oude buurvrouw van grootvader die Jakob als dertienjarige meisje ook in het bos tegenkomt.

Het ingewikkelde verhaal wordt in film niet vloeiend verteld. Vaak wordt de beeldenstroom voor uitleg onderbroken en vaak komt die uitleg ook nog eens te vroeg of te laat. Af en toe ergeren de kostuums en het acteren. Het in het bos levende Houtvolk, geheimzinnige nazaten van een Germaanse stam, wordt in de film nooit meer dan een bespottelijk stelletje new agers gehuld in geitenwol uit de verkleedkist. De mankementen in regie en art direction voorkomen dat je echt kunt opgaan in dit moderne sprookje.

De rode zwaan. Regie: Martin Lagestee. Met: Rufus Heikens, Sanne Himmelreich, Nick Majoor, André van den Heuvel, Annet Nieuwenhuizen. In: 14 theaters.