Voor oppositie in Italië is de buit mager

Voor de oppositie in Italië is de publicatie van de namen van KGB-medewerkers een teleurstelling. Van de namen op de lijst is geen mooie spionageroman te schrijven en is geen regering in moeilijkheden te brengen.

Neem de via dei Laghi die van Rome langs de meren van Albano en Nemi voert. Als je dertig kilometer buiten de stad bent, verlaat dan de weg. In een stuk bos rechts van de weg, op vijftig meter afstand, ligt de radiozender begraven, voor noodgevallen.

Het is een van de honderden details die naar voren komen uit de dossiers over Italië in het grote Mitrochin-dossier. Frankrijk en Groot-Brittannië vonden het niet nodig om alle informatie over hun land openbaar te maken. Het centrum-linkse Italiaanse kabinet, onder druk gezet door de rechtse oppositie die bloed rook, besloot zich te verdedigen tegen de golf van insinuaties door alle subdossiers, ongeschift en ongesorteerd, openbaar te maken.

De teleurstelling stond oppositieleider Silvio Berlusconi op het gezicht te lezen toen hij commentaar moest geven. Hij had gehoopt op een lange lijst met spionnen die het kabinet in grote verlegenheid zou brengen. Armando Cossutta is daarbij een magere buit – iedereen weet waar zijn loyaliteit ligt. Er staat ook nog een voormalige socialistische partijleider op, Francesco De Martino, als ,,een vertrouwelijk contact''. Maar een grote spionageroman valt hiermee niet te schrijven.

Veel namen op de lijst roepen alleen maar vragen op. Zoals een paar journalisten die bekend staan om hun anti-communistische ideeën, maar die werden gecultiveerd omdat ze goed geïnformeerd waren. Een van hen is Jas Gawronski, lid van Berlusconi's partij Forza Italia en een persoonlijke vriend van de paus. Er is niemand die aan hem twijfelt.

,,Dit is een boemerang voor rechts,'' riep het linkse kamerlid Carlo Leoni. En de fractieleider van de Linkse Democraten, de grootste coalitiepartij en voortgekomen uit de Italiaanse Communistische Partij, constateerde tevreden dat de KGB de voormalige partijleider Enrico Berlinguer als een groot gevaar zag. Uit verschillende subdossiers blijkt dat de KGB bij herhaling heeft geprobeerd Berlinguer in diskrediet te brengen. De KGB zag niets in diens ideeën over een Eurocommunisme dat met Franse, Spaanse en Portugese geestverwanten moest worden gerealiseerd, en wilde Berlinguer straffen voor zijn kritische opstelling tegenover Moskou en de definitieve breuk, in 1981.

De dossiers maken duidelijk dat de KGB zeer actief is geweest in Italië. In 1976 waren er 21 agenten actief, die een heel netwerk van medewerkers hadden opgezet - veel mensen die volgens de dossiers regelrechte spionage hebben gepleegd, worden alleen met een codenaam aangegeven.

De nieuwtjes zitten vooral in de details. Het was al eerder duidelijk geworden dat de Italiaanse Communistische Partij PCI geld heeft gekregen uit Moskou. In de dossiers worden getallen genoemd. Tussen 1970 en 1977 heeft Moskou 23,3 miljoen dollar doorgespeeld naar de partij. Het geld werd meestal voor de partij opgehaald door Cossutta, die het meeste vertrouwen genoot. De eerste keren gebeurde de overdracht in de tuin van de ambassadeur, later op andere plaatsen die eerst waren gescreend door mensen van de KGB en van de PCI. Maar de partij heeft ook een keer dollarbiljetten teruggestuurd omdat ze vals bleken te zijn.

De contacten die er in de jaren zestig zijn geweest met Duitstalige terroristen in Zuid-Tirol, de opdracht om uniformen van militairen, boswachters, politie-agenten en spoorwegpersoneel te regelen, de details over een stuk of tien diplomaten en ambasssademedewerkers die door lieftallige KGB-agentes zijn verleid, dat alles zal ongetwijfeld verder worden uitgediept, maar heeft geen directe politieke consequenties. Eén belangrijke vraag blijft. Cossutta heeft vorig jaar het centrum-linkse kabinet gered. De dossiers waren toen al bij een aantal mensen bekend, al heeft de toenmalige premier Romano Prodi ontkend dat hij de details ervan kende. Is Cossutta expliciet of impliciet onder druk gezet met de dossiers? Het kabinet zal daar snel een antwoord op moeten geven.