Voedseltravestieten

Wat de Socialistische Partij niet voor me inneemt is dat ze de tomaat ziet als een symbool van ongenoegen. In de publicitaire uitingen van de partij is de tomaat geen vrucht om te eten maar een object om mee te gooien. De ware tomatenliefhebbers vormen een ander slag mensen. Die zijn wars van grote woorden en prettig in de omgang. Een tomaat gooien doen ze alleen bij hoge uitzondering.

Nu zou je kunnen tegenwerpen dat de tomaat is verworden tot een waterige vrucht met weinig smaak. Een tomaat kan tegenvallen, net als een mandarijntje of de lente.

Daar wil de tomatenlobby niet van horen. Toegegeven, een jaar of tien geleden had de tomaat het erg moeilijk. Vooral de Duitsers zagen de Nederlandse tomaat als het domme blondje onder de groenten, gezegend met een fraai uiterlijk, maar met weinig inhoud. Dat was eigenlijk geen nieuw en ook geen exclusief verwijt aan de Nederlandse tomaat. Al in de jaren vijftig trok de Engelse Elisabeth David ten strijde tegen de smaakarme Noord-Europese tomaat en in haar voetspoor volgden vele culinaire publicisten.

De tomatenindustrie heeft kosten noch moeite gespaard om de situatie ten goede te keren met nieuwe soorten en rassen, geforceerde rijpingsmethoden, voortijdige kleuring en innovatieve verpakkingen. Nu liggen in de groenteschappen allerlei zakjes en bakjes met vlees-, pruim-, kers- en eiertomaten. Het lijkt een bonte parade van voedseltravestieten.

Zou het helpen? Het is immers ook een kwestie van imago. Bij blinde smaakproeven komt de Nederlandse tomaat er nog niet zo slecht vanaf. Toch heeft de mening postgevat dat tomaten uit Italië lekkerder zijn. Zo sterk zelfs dat proefpersonen Nederlandse tomaten met een Italiaans stickertje beter beoordelen dan dezelfde tomaten zonder zo'n suggestie van het land van herkomst. Culinair chatter Eric S. meldt op Internet dat hij de Nederlandse tomaat heeft afgezworen en alleen nog pomodori koopt. Zou hij weten dat veel pomodori – Italiaans voor `tomaten' en hier gebruikt voor het Roma-type – gewoon uit Nederlandse kassen komen?

Ook tomaten uit Italië hebben in Nederland meestal niet veel smaak. Dat heeft met het tijdstip van plukken te maken. Tomaten die de reis van Italië naar Nederland voor de boeg hebben worden te vroeg geplukt. Ze hebben de kenmerkende zowel zoete als lichtzure smaak nog niet ten volle ontwikkeld. En zijn ze te vroeg geplukt dan komt het nooit meer helemaal goed met smaak en aroma, alle rijpingsbehandelingen ten spijt.

Of het nu om Italiaanse of Nederlandse tomaten gaat, minder dan in de smaakeigenschappen schuilt het probleem in de vervoerbaarheid. Rijpe tomaten zijn moeilijk te transporteren, ze zijn te kwetsbaar. Dat is de reden waarom nieuwe tomatenrassen met smaakpretenties in spanen bakjes of stevige plastic schaaltjes zijn verpakt. Zo is het mogelijk ze later te oogsten en ze toch gaaf bij de tomatenliefhebber te krijgen.

De tomatenindustrie heeft zich met verve op de imagoverbetering van de tomaat geworpen. Dat blijkt alleen al uit de naamgeving. Tomaten zijn tegenwoordig niet meer anoniem, ze hebben een naam. En wie een naam draagt heeft die hoog te houden. Nieuwe telerscombinaties heten bijvoorbeeld `De smaakmakers', rassen komen op de markt als `Tasty Tom' of `Delice'. Taste by speech.

Alle inspanningen ten spijt kan een tomaat nog steeds tegenvallen. Zo leert de proef op de som met acht tomatensoorten, uit de supermarkt en uit de groentewinkel, en een blik gepelde tomaten. Met naam en zonder naam, het voornaamste bezwaar van veel soorten is dat ze wel fris en sappig, maar weinig naar tomaat smaken.

Het is culinair-correct om vers te prefereren boven `uit blik'. In het geval van tomaat is dat gastronomisch snobisme. Voor toepassing in soepen en sauzen is de tomaat uit blik superieur. Geconserveerde tomaten hebben wel de kans gekregen aan de plant op smaak te komen. Ze worden onmiddellijk na de oogst verwerkt, dus kwetsbaarheid en transport spelen geen rol.

In de sector tomaat voor op het brood of in salades wint de Tasty Tom. Hij is niet echt fantastisch, maar duidelijk beter dan de andere. Vooral de pomodoro van eigen bodem en de vleestomaat stellen teleur.

Om te gooien, aanhangers van de Socialistische Partij, is de vleestomaat wel aan te bevelen.