Oppositie Servië 'miskend' (2)

,,Wij willen gelijke partners zijn en kunnen die koloniale houding van Europa niet accepteren. Sorry.'' De Servische oppositie heeft gistermiddag, terwijl de Europese ministers van Buitenlandse Zaken in Luxemburg al in vergadering waren, in Belgrado tekst en uitleg gegeven over haar wegblijven. Dat had volgens Vladan Batic, één van de leiders van de oppositie-coalitie Alliantie voor Verandering (SZP), niets te maken met een verwijzing in het omstreden document naar het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. ,,Wij steunen het tribunaal in Den Haag en benadrukken dat steeds. Daar gaat het niet om.''

Waar het volgens de leiders van de SZP wel om gaat was de manier waarop de Europese Unie met de Servische oppositie was omgesprongen. De oppositie, de Servische orthodoxe kerk en burgerbewegingen waren naar Luxemburg uitgenodigd om met de EU te spreken over de toekomst van een democratisch Joegoslavië. Zondagavond was er een laatste voorbereidend gesprek met de Finse ambassadeur in Belgrado. Daar kregen de oppositieleiders tot hun stomme verbazing de slotverklaring van de EU-ministers te horen, uit te geven na een ontmoeting die pas voor de volgende dag op het programma stond. ,,Wij kregen niet eens een kopie, de verklaring werd alleen maar voorgelezen. Bovendien kregen we te horen dat er aan de slotverklaring niets meer veranderd kon worden. Onder die voorwaarden konden we natuurlijk niet akkoord gaan'', aldus Goran Svilanovic, een andere leider van de Alliantie voor Verandering.

Onbekend met de bureaucratische gewoonten van de EU raakten de oppositieleiders meteen op tilt. Pas later drong door dat er helemaal niet verwacht werd dat ze de verklaring uit Luxemburg zouden tekenen omdat het een unilaterale EU verklaring was.

Maar de Servische oppositie was boos, vooral omdat er van de eigen inbreng in de gesprekken niets was terug te vinden en omdat de verklaring ,,vaag en inhoudsloos'' was. Gistermiddag kwam de Servische oppositie, in deze opmerkelijk verenigd, met een eigen tegenverklaring, opgesteld door de beoogde premier in een nieuwe regering Dragoslav Avramovic. Zodra er een democratische regering is moet Joegoslavië onmiddellijk worden opgenomen in het stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa en één miljard dollar ter beschikking krijgen om de economie op te starten, is de boodschap. Suggesties van de Britse minister van Buitenlandse Zaken Cook en zijn Nederlandse collega Van Aartsen dat de oppositie was weggebleven uit Luxemburg onder druk van president Miloševic en zijn regime, werden door Zoran Djindjic van de hand gewezen. Voor verraders en hielenlikkers van de NAVO wordt de oppositie al lang uitgemaakt, zo memoreerde hij. ,,We zijn niet bang. Ik zal meneer Cook vandaag nog bellen en hem vertellen dat wij niet bang zijn en dat hij kennelijk weinig begrijpt van Servië en weinig begrijpt van de Servische oppositie.''

Terwijl de oppositie in Belgrado probeerde de schade te beperken na het wat uit de hand gelopen incident met de EU, was Slobodan Miloševic op zegetocht door het oosten van Servië. Tenminste, volgens de Servische staatstelevisie, die vijftig minuten lang berichtte hoe de president onder ovationeel applaus van de omstanders maar liefst vijf bruggen opende. Ontspannen handen drukkend en meisjes kussend prees de Joegoslavische leider de resultaten van de `heldhaftige wederopbouw' van Joegoslavië na de NAVO bombardementen.

's Middags verscheen de president in Leskovac met zijn hele hofhouding (regering en legerleiding) in een poging de stad te behouden. De SPS (de partij van Miloševic) die Leskovac bestuurt staat onder zware druk. Kort na het einde van de NAVO-bombardementen ontstond hier een volksprotest tegen het regime dat nog steeds voortduurt. Miloševic was kennelijk gekomen om de inwoners terug te winnen. ,,Het leven in ons land is niet makkelijk, De meeste mensen hebben het moeilijk en we hebben geen CNN of Deutsche Welle nodig om ons dat te vertellen.'' Hij riep de inwoners van de opstandige stad op tot samenwerking. ,,Wij weten dat er dingen mis zijn in dit land die je niet aan de sancties kunt wijten, of aan oorlogen, overstromingen of de enorme hoeveelheid vluchtelingen in ons land. Wij proberen daar iets aan te doen. Burgers die op die fouten wijzen hebben gelijk en voor hen staat de deur van iedere parlementariër, iedere minister en iedere ambtenaar altijd open.''

Dat Slobodan Miloševic in feite al aan een verkiezingscampagne was begonnen bleek korte tijd later. ,,Als de burgers denken dat er na alles wat gebeurd is een nieuwe regering moet komen die beter voor ze kan zorgen, moeten ze een nieuwe regering kiezen bij de volgende verkiezingen. Meer heb ik daar niet over te zeggen.'' Maar dat had de president dat natuurlijk wel want onmiddellijk volgde een felle aanval op de oppositie. ,,Het zijn lafaards, omkopers en hielenlikkers. In de oorlog hebben ze geen wapens en geen uniformen gedragen. Een deel van hen heeft zelfs buiten het land het einde van de oorlog zitten afwachten. Zij doen niet mee aan de wederopbouw, zij hebben niet op de bruggen gestaan om de bombardementen te voorkomen en staan nu niet op de bruggen die herbouwd zijn. Zij willen alleen maar proberen om dit land met steun van het buitenland in een burgeroorlog te storten.''

Het was voor het eerst sinds mensenheugenis dat Slobodan Miloševic zich zo lang en uitgebreid onder de mensen begaf. Oppositieleider Zoran Djindjic noemde het optreden van de president het begin van de verkiezingscampagne. De oppositie zelf is nog niet zover. De Allantie voor Verandering en de SPO van Vuk Draškovic vergaderen nog onderling over voorwaarden voor vervroegde verkiezingen. Een onderling akkoord wordt pas volgende week verwacht.