Handelsakkoord EU-Zuid-Afrika

De Europese Unie en Zuid-Afrika hebben gisteren op de valreep een akkoord bereikt over een handelsovereenkomst. Het heeft weinig gescheeld of Spanje, Portugal, Frankrijk, Italië en Griekenland hadden geweigerd het akkoord te tekenen. Volgens diplomaten van deze landen was er een probleem ontstaan dat zowel aan de Europese Commissie als aan Zuid-Afrika te wijten was.

De zaak houdt verband met alcohol houdende dranken die Zuid-Afrika onder de namen port en sherry op de internationale markt brengt. Toen Zuid-Afrika tijdens de onderhandelingen met de EU vroeg om wijn naar de Europese markt te mogen exporteren, stelden Spanje en Portugal de voorwaarde dat dit land stopt met de uitvoer van producten onder de namen sherry en port en op termijn ook op de binnenlandse markt deze namen afschaft. Hierover werd afgelopen voorjaar een voorlopig akkoord bereikt. De Europese Commissie kreeg de opdracht ervoor te zorgen dat dit voor 30 september schriftelijk zou worden bevestigd.

Dat gebeurde echter niet als gevolg van de wisseling van de wacht bij de Europese Commissie. Diplomaten menen bovendien dat er in Zuid-Afrika het een en ander is misgelopen bij de coördinatie van de onderhandelingen. De vijf betrokken EU-landen vonden een mondelinge toezegging onvoldoende en besloten zonder schriftelijke Zuid-Afrikaanse bevestiging de overeenkomst niet te tekenen. Andere EU-lidstaten waren het erover eens dat de kwestie van groter belang was dan alleen sherry en port : als de EU op dit punt tegenover Zuid-Afrika zou toegeven, zou het moeilijk kunnen worden om bij onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO) het bestaan van `auteursrechten' voor voedingsmiddelen te verdedigen.

Toen Zuid-Afrika dreigde het been stijf te zullen houden, stelden andere landen, waaronder Nederland, voor om de hele wijnkwestie buiten het akkoord te houden. Dat zou betekenen dat Zuid-Afrika weliswaar producten met de namen sherry en port kon blijven maken, maar ook dat het zou moeten afzien van het recht om 42 miljoen hectoliter wijn per jaar naar de EU te exporteren. De vijf opponerende EU-lidstaten wezen deze oplossing echter van de hand. Tenslotte verkoos Zuid-Afrika om de eigen wijnuitvoer niet in gevaar te brengen en de sherry en port-afspraak schriftelijk te bevestigen, waarna het handelsakkoord door alle EU-lidstaten kon worden getekend en het gevaar is geweken dat het niet geratificeerd zal worden door de nationale parlementen.