Zege van socialisten in Portugal kleiner dan verwacht

De regerende Socialistische Partij van Portugal (PS) is gisteren bij de parlementsverkiezingen als grootste partij uit de bus gekomen. Met 113 van de 230 zetels mist ze echter op drie zetels na de absolute meerderheid die in veel peilingen was voorspeld.

Dat de socialisten geen absolute meerderheid behaalden werd vooral geweten aan de lage opkomst. Achtendertig procent van de kiezers ging niet naar de stembus, een record bij landelijke verkiezingen in Portugal. De socialistische partijleider Guterres had al eerder tijdens de verkiezingscampagne laten weten dat hij het wegblijven van de kiezers als grootste vijand van zijn partij beschouwde.

De socialisten behaalden 44 procent van de stemmen, praktisch gelijk aan de verkiezingen in 1995. De conservatief liberale Sociaal-Democratische Partij (PSD) zag haar aanhang teruglopen van 34 naar 32 procent. De Communistische Partij won licht met negen procent van de stemmen, terwijl de rechtse Partido Popular met ruim acht procent van de stemmen een klein verlies leed.

In zijn reactie na het bekend worden van het resultaat erkende Guterres, die de afgelopen vier jaar een minderheidskabinet aanvoerde, dat de kiezers niet voldoende vertrouwen in zijn partij hadden getoond om een absolute meerderheid te halen. De lijsttrekker had tijdens de campagne expliciet aangedrongen op het belang van een dergelijke overwinning om een aantal ingrijpende maatregelen op het gebied van de belastingen en in de gezondheidszorg te kunnen doorvoeren.

De leider van de belangrijkste oppositiepartij PSD, José Manuel Durão Barroso, nam gisteravond de volledige verantwoordelijkheid voor de nederlaag van zijn partij. Hij beloofde dat de PSD zich zal inzetten om de regerende socialisten te weerhouden van machtsmisbruik. De PSD, partij van voormalig premier Cavaco Silva, had tijdens de campagne herhaaldelijk gewaarschuwd voor de grote machtsconcentratie in handen van de socialisten. De Portugese president Jorge Sampaio behoort tot de socialistische partij, terwijl de PS ook bij de laatste stedelijke verkiezingen een overwinning behaalde.

Guterres heeft toegezegd dat hij de komende regeerperiode wil benutten voor het inlopen van de achterstand die zijn land heeft ten opzichte van de rest van de Europese Unie. Hoewel Portugal de afgelopen jaren een grote economische groei doormaakte en er in slaagde toe te treden bij de kopgroep van landen die de monetaire unie gaan vormen, kent het land nog steeds gebieden waar armoede, gebrekkige scholing en analfabetisme voor grote problemen zorgen. Daarnaast staat de rechtszekerheid onder zware druk, doordat de rechtbanken door onderbezetting het werk niet aan kunnen. Ook de publieke gezondheidszorg, met zijn lange wachtlijsten voor operaties en behandelingen, is toe aan een ingrijpende reorganisatie.

De verkiezingen werden vooral overschaduwd door het bezoek van de Oost-Timorese leider Xanana Gusmão en de dood van fadozangeres Amalia Rodrigues.