PDS niet meer alleen voor verliezers van de `Wende'

De ex-communistische PDS was bij de verkiezingen in Berlijn bijna de tweede partij van de stad geworden. De ex-communisten zijn hard op weg een volkspartij te worden.

,,Het is ons gelukt enkele muren af te breken'', reageerde Gregor Gysi, fractieleider van de PDS, op de winst van zijn partij. Niet alleen wist de PDS van ex-communisten haar resultaat bij de verkiezingen in Berlijn te verbeteren, voor het eerst lukte het de partij ook in West-Berlijn voet aan de grond te krijgen.

De PDS behaalde in het westen van de stad 4,4 procent van de stemmen; in het oosten evenwel bijna 40 procent. Gysi's partij kan nu ook in burgerlijke wijken zoals Charlottenburg, Wilmersdorf en Tiergarten fracties vormen in de lokale parlementen. In Kreuzberg, waar de Groenen traditioneel sterk zijn, wist de PDS haar aanhang bijna te verdubbelen van 4,6 naar 8,6 procent van de stemmen. De kans is groot dat de nieuwe regeringswijk Mitte, waar de partij 44,2 procent behaalde, binnenkort door de PDS wordt geregeerd. Ten tijde van de DDR woonden in het centrum van de stad vooral communistische topfunctionarissen.

Na een reeks van verkiezingen in de deelstaten blijkt dat de PDS zich in Oost-Duitsland steeds meer tot een volkspartij ontwikkelt. Zowel in Brandenburg, als Thüringen en Saksen behaalden de oud-communisten tussen de 21 en 23 procent van de stemmen. In Mecklenburg-Voorpommeren vormt de PDS samen met de SPD een coalitie; in Saksen-Anhalt kan de minderheidsregering van de SPD alleen regeren dankzij de gedoogsteun van de PDS. Vooral de SPD zag een aantal gedesillusioneerde kiezers naar de PDS overlopen.

Opvallend is dat de PDS niet meer alleen de verliezers van de `Wende' aantrekt. Uit opinie-onderzoeken blijkt dat bestrijding van de werkloosheid niet de belangrijkste reden is op de PDS te stemmen, hoewel het aantal werklozen in het Oosten met ruim 18 procent bijna twee keer zo hoog is als in het Westen. Slechts 26 procent van de PDS-kiezers blijkt werkloos te zijn. Het grootste deel van de PDS-stemmers bestaat uit ambtenaren (59 procent); 20 procent uit jongeren.

Een stem voor de PDS blijkt vooral een proteststem tegen de twee grote partijen CDU en SPD. Kiezers zijn door de grote partijen teleurgesteld en hebben de indruk dat de landelijke politiek moet worden `vernieuwd'. Was het bij linkse jongeren in de jaren tachtig `in' om lid te zijn van de jongerenorganisatie van de SPD, nu kiezen steeds meer progressieve jongeren voor de PDS.

Gysi en partijvoorzitter Lothar Bisky hebben hun populariteit vooral te danken aan klassiek linkse thema's zoals sociale rechtvaardigheid, gelijke beloning tussen Oost en West, en banenplannen. Voor de financiering van deze sociale plannen moeten het `grootkapitaal' (banken, verzekeraars) en de rijken opdraaien via extra belastingen. Toch blijft de PDS overwegend een partij van ouderen; ruim tweederde van de partijleden is ouder dan 60 jaar.

Ondanks de groei van de PDS, blijft de partij een politieke paria. De CDU wil niets van samenwerking weten, de SPD is wat halfhartiger.