Paarden laten zich foppen

Tijdens de military in Boekelo werden zaterdag voor het eerst in een internationale wedstrijd bij hindernissen enkele palen van karton, latex en piepschuim gebruikt. De kreukelzone deed zijn intrede in de paardensport.

De bedenker van de `breekboom' stond er zaterdag bij hindernis acht met zijn neus bovenop toen zijn uitvinding twee keer achter elkaar op de proef werd gesteld. ,,Er gebeurt hier ook niet veel'', had een verslaggeefster vlak daarvoor nog gezegd tegen persfotograaf Jacob Melissen, de man die palen van piepschuim en karton introduceerde bij hindernissen in de military, een veiliger alternatief voor houten palen.

Voor hindernis nummer acht zetten de Amerikaanse Aletta Nickles en haar paard Crackerjack te vroeg af. ,,Dat zag je al meteen mis gaan'', zegt paardenliefhebber Melissen. Hij beschrijft zijn ambivalente gevoel op dat moment. ,,Aan de ene kant hoop je dat alles goed gaat met paard en ruiter, aan de andere kant hoop je dat ze dan vol op de breekboom knallen om te kunnen bewijzen dat het veel veiliger is dan een hindernis van hout.''

Nickles en Crackerjack kwamen de vijf opgestapelde boomstammen aan de voorkant van de hindernis nog wel over, maar de nepboomstam van karton, piepschuim en latex die daar vlak achter lag werd geraakt. Amazone en ruiter konden hun weg ongedeerd vervolgen, de breekboom bleef onbeschadigd op z'n plaats.

Een paar minuten later vergaloppeerde een andere combinatie zich bij de oxer. De Italiaanse ruiter Nicola delli Santi kreeg zijn paard Sierra du Maine met veel moeite over de hindernis. Het paard raakte de `breekboom' vol met beide achterbenen, maar de klap was niet groot genoeg om de paal van karton en piepschuim te doen breken. Alsof er niks gebeurd was gingen Delli Santi en Sierra du Maine op weg naar hindernis negen. De breekboom was een deuk rijker en had zijn nut bewezen. ,,Met een houten hindernis was het anders afgelopen'', weet Melissen.

De introductie van een hindernis met kreukelzone is een rechtstreeks gevolg van twee ernstige ongelukken die zich in 1997 voordeden in Boekelo. Eén paard belandde bovenop de balken, een ander paard botste frontaal op dezelfde houten barricade. Beide dieren waren niet meer in staat op te staan en moesten worden afgemaakt. ,,Twee doden op een hindernis die al jaren in de cross zat'', verzucht Melissen. ,,Verschrikkelijk.''

Uit de commissie die de ongelukken onderzocht, kwam een commissie voort die zocht naar mogelijkheden de military veiliger te maken. De vergelijking met kreukelzones in auto's brachten Melissen als lid van de `veiligheidscommissie' op het idee soortgelijke kreukelzones in hindernissen aan te brengen.

In de zomer van vorig jaar kreeg het idee van Melissen gestalte. De faculteit diergeneeskunde van de Rijksuniversiteit Utrecht werd er bij betrokken, het decorcentrum van de NOS bouwde de eerste modellen. Maar die hadden nog een houten kern, met als nadeel dat deze zouden kunnen versplinteren wanneer een paard er op zou vallen. Bovendien kostten deze exemplareren 1.500 gulden per stuk. Een in kunststof gespecialiseerd bedrijf vervaardigde de breekboom die uiteindelijk toegepast zou worden; geheel van kunststof en karton en met 300 gulden per stuk aanzienlijk goedkoper.

In kleinere wedstrijden in Nederland werden de breekbomen al op kleine schaal gebruikt. Niet één paard knalde er vol bovenop, zodat de waarde ervan tot aan de military nog niet helemaal was bewezen. Desondanks besloot de organisatie van de military in Boekelo de breekboom toe te passen; als alternatief bij de hindernis D'r op en d'r af, en bij de oxer die hindernis nummer acht vormde.

,,We hadden graag een ruimere toepassing van de breekboom gezien, maar vergeet niet dat dit een behoudende wereld is'', zegt Piet den Hartog, voormalig hoofd van de veterinaire dienst van de military. Ook hij maakt deel uit van de `breekboom-commissie'. ,,Toch zijn we blij dat `Boekelo' de moed heeft gehad om hem hier in te bouwen. Nu maar hopen dat het initiatief internationaal navolging krijgt.'' Zaterdag begon Den Hartog de dag bij hindernis acht, met medecommissielid Johan Knaap van het Paardenpraktijkonderzoek in Lelystad waar de proeven met de breekboom werden gedaan.

De breekboom kon op geen geschikter moment worden geïntroduceerd. Vooral in Engeland is behoefte aan maatregelen die de military veiliger kunnen maken. Dit jaar kwamen daar vijf ruiters om het leven. Onlangs werd een commissie geformeerd die met voorstellen moet komen om de sport veiliger te maken. Een van de leden is oud-coureur Jackie Stewart. Hindernissen met kreukelzones moeten zeker de drievoudige wereldkampioen in de Formule I aanspreken.