Kluivert wil nieuw experiment Rijkaard nooit meer herhalen

Na de wanprestatie tegen Denemarken klaagde Patrick Kluivert over de experimenten van bondscoach Frank Rijkaard met het Nederlands elftal. Maar zo eenzaam als zaterdagavond in het duel met Brazilië is hij nog nooit geweest in de spits. Kluivert voelde zich het slachtoffer van een gewijzigde tactiek met Dennis Bergkamp als een hulpeloze rechtsbuiten. Tot overmaat van ramp miste de 25-jarige Amsterdammer ook nog een strafschop. ,,Die misser paste feilloos in een voor mij frustrerende avond'', mopperde Kluivert. ,,Dit moeten we nooit meer doen.''

Op de samenwerking tussen Kluivert en Bergkamp in Oranje rust geen zegen. Het tweetal komt moeilijk tot scoren, zeker als de oud-Ajacieden zo ver van elkaar zijn verwijderd als in de Arena tegen Brazilië. In feite was Kluivert de enige spits in een 4-5-1 opstelling en moest Bergkamp met rugnummer 7 vooral de aanvallende linksback Roberto Carlos voor de voeten lopen. Daar kwam in de praktijk weinig van terecht.

Ondanks zijn gelukstreffer met behulp van Roberto Carlos kon Bergkamp Oranje nauwelijks van aanvallende impulsen voorzien en na 70 minuten werd hij vervangen door Ruud van Nistelrooy. ,,Ik stond op een eiland'', constateerde Kluivert. ,,Er lag een grote ruimte achter me en dat ben ik bij Barcelona niet gewend.''

Het was volgens Kluivert veel logischer geweest als ,,iemand dicht bij me had gespeeld om de verdediging van Brazilië met korte combinaties te verrassen''. Met als extra voordeel: ,,Door een mannetje achter mij op te stellen, hadden we ook de opbouw van Emerson kunnen verstoren. Ik kon hem wel afdekken, maar dan was er geen aanspeelpunt meer in de aanval. Ik kon de bal aan niemand kwijt.''

Kluivert viel weinig te verwijten, al verzuimde hij de wedstrijd te beslissen, toen Zenden door de Braziliaanse invaller Juninho was gevloerd. Maar een penalty missen, gebeurt Oranje wel vaker tegen Brazilië. ,,We hadden afgesproken dat ik de strafschop zou nemen'', vertelde Kluivert. ,,Bergkamp was tweede keus. Het leek alsof ik de bal te nonchalant had ingeschoten. Maar ik raakte hem niet goed. De keeper bleef heel lang staan en ik kreeg de bal op mijn hak. Dat mag niet gebeuren, maar er ging wel meer mis tegen Brazilië.''

Dat weet Kluivert vooral aan het merkwaardige concept van de bondscoach. ,,Rijkaard wilde aansluiting vanaf de zijkanten. Maar Bergkamp komt op de rechtervleugel niet tot zijn recht. Ik speel beter als Dennis naast of achter me staat. Nu moest ik telkens tegen twee Braziliaanse verdedigers opboksen. Dit veld leek bovendien op een glijbaan, waardoor kaatsen toch al werd bemoeilijkt. We hebben gelukkig nog voldoende tijd voor het EK. Maar het experiment met Bergkamp op rechts lijkt me niet voor herhaling vatbaar. Je kon zien dat Dennis zich niet happy voelde in die rol. In principe is Ronald de Boer toch het meeste geschikt om op die positie te spelen.''

Kluivert klonk enigszins wanhopig, want het was niet de eerste keer dat hij de bondscoach opriep meer duidelijkheid te scheppen in de speelwijze van Oranje. ,,We kunnen er lang en breed over praten'', verzuchtte hij. ,,De keuze wordt uiteindelijk toch door de bondscoach bepaald. Maar als het aan mij ligt, doen we dit niet meer.'' Bergkamp was toch ook niet serieus van plan geweest achter de Braziliaanse sneltrein Roberto Carlos aan te hobbelen? ,,Verdedigen is niet mijn sterkste kant'', sprak hij, eufemistisch.

Ronald de Boer, voor deze gelegenheid rechtsback: ,,Ik heb Dennis ook gezegd dat hij Roberto Carlos maar moest laten gaan, want in balbezit moesten we meteen de diepte zoeken en dan heb je niks aan Bergkamp in een verdedigende rol. Toch vond ik het geen gekke variant. Dennis speelde ook niet als een specifieke rechtsbuiten, hij had in feite een vrije rol.''

Daar wist Bergkamp zich nauwelijks raad mee. Onwennig acteerde hij aan de rechterkant, hoewel Johan Cruijff als coach van Ajax juist in hem de ideale rechtsbuiten zag. ,,Het was ook een vondst van Johan'', grapte Bergkamp. ,,Ik speel natuurlijk zelden als rechtsbuiten en ik moest wennen aan mijn nieuwe taak. Je moet op die positie veel meer om je heen kijken, contact houden met je teamgenoten. Als pure aanvaller volg ik meer mijn instinct.''

Volgens Bergkamp was sprake geweest van een eenmalig experiment, voortvloeiend uit wellicht een te groot respect voor Brazilië. Toch toonde Bergkamp wel begrip voor de visie van de bondscoach. ,,We hebben de videobanden van de laatste oefenwedstrijden tegen Brazilië bekeken en daaruit bleek dat zij centraal op het middenveld fantastische spelers hebben. Daarom wilde de bondscoach een variant testen met Winter als extra middenvelder. Ik vond het een logische oplossing, al kwamen we daardoor een man tekort in de aanval. Ik kan me voorstellen dat het voor Kluivert frustrerend was.''

Desondanks had ook Bergkamp al voorzien dat de nieuwe tactiek van Rijkaard tot mislukken was gedoemd. ,,In de tweede helft werden de ruimtes te groot'', erkende hij. ,,Dit speltype is tegen Brazilië niet de gehele wedstrijd vol te houden. We konden het niet meer belopen. In de tweede helft werd Ronald de Boer door Roberto Carlos steeds verder naar achteren gedrukt, waardoor we ook op het middenveld een man tekort kwamen. Daardoor werd de afstand naar Kluivert nog groter dan hij al was. Wat mij betreft speel ik de volgende keer weer naast of achter Patrick in de spits.''