Zoenen en racisme

Zoals het hoort bij kinderen van de basisschool, wordt er in Bikkels, het kinderboekenweek dat Carry Slee dit jaar heeft geschreven, gecommuniceerd met briefjes. Alleen zijn het geen liefdesbriefjes met teksten als `Wil je met me gaan? ' of `Ik ben op je' erop. Nee, het is hate-mail. `Oprotten, vieze Turk. Ik wil niet met jou in een toneelstuk. Je bent gewaarschuwd.' Dat staat op het briefje dat de jonge hoofdpersoon Murat in Bikkels toegestopt krijgt.

Racisme, dat is een van de problemen waarmee Murat en zijn klasgenoten uit groep zeven (de vijfde klas voor mensen die nog rekenen in `lagere school' termen) te kampen krijgen. Hoe zwaar zo'n thema ook moge klinken, Carry Slee heeft bewezen over zulke problemen voor kinderen toegankelijk te kunnen schrijven. Zo waren de gevaren van drugsgebruik het thema in haar recente boek Afblijven (voor lezers vanaf 12 jaar). Ze won er de prijs van de Kinderjury 1999 mee; dat betekent dat basisschoolkinderen haar boek als het beste kinderboek van het afgelopen jaar beschouwen. En dat was niet de eerste keer; al sinds 1992 kiezen kinderen de boeken van Slee bijna jaarlijks als het beste kinderboek, zoals bijvoorbeeld Confetti Conflict, bekroond door de Kinderjury in 1994, waarin de ouders van hoofdpersoon Mark gescheiden zijn omdat zijn vader verliefd is op een man.

Het klinkt allemaal reuze politiek correct, en dat is het ook, maar Slee maakt geen saaie boeken. De echte jeugdliteratuurcritici vinden haar boeken niks: een `opeenstapeling van clichés', een vlakke stijl, compositorisch zwak, zo wordt het volwassenenoordeel samengevat in het boek Het ABC van de jeugdliteratuur.

Jonge lezers in Nederland daarentegen hebben van Slee de populairste kinderboekenschrijfster van dit decennium gemaakt. Ze waarderen blijkbaar de manier waarop zij die problemen behandelt. Slee hanteert vaak een sandwich-formule, ook in Bikkels. Niet voor niets situeert ze het eerste geval van racisme in het boek in een snoepwinkel, met een eigenaar die zegt: `Ik wil dat soort niet in mijn winkel'. Dat is voor jonge lezers een situatie waarin ze zich makkelijk kunnen verplaatsen. Van Murat heeft ze ook een al bijna Nederlandse jongen gemaakt; zijn vader is een tamelijk verlichte Turk, die als kleermaker (Gümüz!) de kost verdient. Murat wordt door zijn klasgenoten, op de overwegend witte school, geaccepteerd. Het zijn buitenstaanders, zoals zijn rivaal op het toneelclubje buiten school die hem wegpesten en inelkaar slaan vanwege zijn Turkse achtergrond, en zijn mede-toneelspelers zwijgen laf over de discriminatie. Murat weet uiteindelijk zelf, door een ingeving, het probleem op te lossen. Ja, het boek loopt goed af – ook al zo'n doorn in het oog van volwassen jeugdboekenbeoordelaars. En niet alleen met de racistische problemen in dit boek loopt het goed af. Ook met de twee andere verhaalelementen, de dierenliefde (er wordt een mishandelde hond gered door de schoolvrienden) en de liefde: Murat is verliefd op het Nederlandse meisje Katja. Ze zoenen. Op de laatste bladzijde.

Carry Slee: Bikkels. Kinderboekenweekgeschenk 1999. Uitgave van CPNB. Illustraties Roelof van der Schans. 96 blz. Gratis bij aanschaf van een kinderboek ter waarde van tenminste ƒ19,50