`Turkije wordt apart soort EU-kandidaat'

De Europese Commissie zal volgende week aanbevelen om onderhandelingen over toetreding te beginnen met alle huidige kandidaat-lidstaten van de Europese Unie. Als de regeringsleiders in december op de top van Helsinki hiermee instemmen, betekent dit dat Turkije in geen geval een gelijke positie krijgt als de huidige kandidaat-leden, als dat land tenminste kandidaat wordt.

Dit zeggen diplomaten in Brussel. Zij wijzen erop dat het niet zeker is dat de regeringsleiders Turkije in december kandidaat-lid zullen maken. De houding van Griekenland is soepeler geworden, maar Griekse diplomaten zeggen dat van Turkije een belangrijke stap wordt verwacht om het probleem Cyprus op te lossen. Scandinavische landen hebben bezwaren tegen de kandidaat-status voor Turkije wegens de situatie van de mensenrechten. Zowel de voorzitter van de Europese Commissie, Romano Prodi, als commissaris Günter Verheugen, heeft gezegd er voorstander van te zijn dat Turkije kandidaat-lid wordt.

De EU onderhandelt op het ogenblik over toetreding met Polen, Tsjechië, Hongarije, Slovenië, Estland en Cyprus. De kandidaten die met financiële steun van de EU zich voorbereiden om ook aan daadwerkelijke onderhandelingen te kunnen beginnen zijn Roemenië, Bulgarije, Slowakije, Letland en Litouwen. De kandidatuur van Malta is als gevolg van interne politieke problemen bevroren geweest. De bedoeling is dat in Helsinki besloten wordt om ook met dat land tot onderhandelingen over te gaan.

De Europese Commissie publiceert woensdag haar periodieke beoordeling van de mate waarin de kandidaat-lidstaten zich bij de EU aanpassen. Volgens diplomaten zal de beoordeling van de verschillende kandidaten zeer uiteenlopend zijn. Als de Europese regeringsleiders besluiten om met alle kandidaten te gaan onderhandelen, betekent dit daarom dat de snelheid waarmee de besprekingen voortgaan per kandidaat-lidstaat zeer zal verschillen.

Volgens diplomaten is Cyprus vrijwel gereed om lid van de EU te worden, maar is bij dat land het probleem dat het door Turkije bezette deel niet aan de onderhandelingen heeft deelgenomen. Hongarije past zich zeer snel aan. In Polen verlopen de zaken ,,stroef'', maar dat land is groter dan alle andere kandidaat-lidstaten en heeft daarom meer problemen. Tsjechië ligt bij de aanpassingen op Poolse snelheid. Bulgarije gaat vooruit, maar dat land heeft nog zoveel problemen op te lossen dat lidmaatschap van de EU een zaak van lange termijn is. Over Roemenië zijn volgens Brusselse diplomaten bijzondere zorgen, omdat dit land verder van de EU-standaarden verwijderd raakt in plaats van ze meer te benaderen.