Spinoza

Jonathan Israel gaat er in zijn bespreking van mijn boek Within Reason: A Life of Spinoza (Boeken 3.9.99) aan voorbij dat, toen mijn boek vorig jaar werd gepubliceerd, er geen andere Engelstalige biografie bestond en er weinig vertalingen van Nederlands materiaal voorhanden waren. Hij kamt het boek uit op kleine fouten, waarvan de meeste niet bestaan. Ik schrijf duidelijk dat graaf Maurits `refused the title of Prince of Orange'. De taal van de Portugees-Joodse gemeenschap was inderdaad Portugees, terwijl Ladino wordt vermeld in verband met de eis van de synagoge-school van beheersing van zuiver Castiliaans eerder dan bastaard-Spaans. De Engels opgevoede Serrarius was op gevorderde leeftijd toen hij 55-60 jaar was. Van Spinoza wordt gezegd dat hij jong stierf (44 jaar oud) maar vrijwel al zijn vrienden stierven minder dan zes jaar later.

Ik volg het wetenschappelijke gebruik van de term `marrano' en heb geen zweem van ongenoegen bemerkt op dit punt, of een ander punt dat op het jodendom betrekking heeft, waarschijnlijk omdat ik alle religieuze fundamentalisten even hard behandel en ik bronnen geef voor alle commentaren. Mijn behandeling van Spinoza's excommunicatie bevat de uitleg waaraan Israel de voorkeur geeft. Maar Israel weet dat de redenen voor de excommunicatie onbevestigd blijven en zijn kritiek op mijn onderzoek is kwetsend.

Het spijt mij dat Israel geen recht doet aan mijn onderzoek in Nederlandse archieven, dat tenminste vijftien nieuwe feiten over Spinoza's achtergrond opleverde. En ik ontken dat ik `beweer' dat Spinoza geobsedeerd was door de dochter van zijn leraar. Over Spinoza's kijk op de vrouwelijke mentaliteit geef ook ik de voorkeur aan de doctrine van de Ethica van een gedeelde menselijk natuur, die gelijkheid tussen man en vrouw inhoudt. Maar niet alleen is Spinoza's vaststelling in de Tractatus theologico-politicus dat vrouwen `door de natuur...noodzakelijk' minderwaardig zijn aan mannen hiermee in tegenspraak. Spinoza verwijst naar de Amazones uitdrukkelijk om te bevestigen dat als vrouwen politieke controle krijgen, zij die irrationeel zouden gebruiken. Israels suggestie dat, wanneer vrouwen economisch onafhankelijk zouden zijn, zij volgens Spinoza gelijk zouden zijn, wordt zo weerlegd.