Integer tot kotsens toe

Je hebt van die types als Eddy Zoëy, Willibrord Frequin en Rob Muntz die ergens naar binnen walsen en met veel misbaar in beeld brengen wat dat teweegbrengt. Je hebt ook presentatoren als Jan-Douwe Kroeske en Jochem van Gelder die uit een vliegtuig springen zodat de kijker plaatsvervangend meemaakt hoe zo'n vrije val voelt.

En je hebt Louis Theroux.

Louis Theroux is in zijn serie Weird Weekends (1995) uitgegroeid tot een fenomeen in de televisiejournalistiek. De tweede reeks van dat programma loopt sinds kort op Net5. Hij omschrijft het zelf als een documentaireserie over Amerikaanse subculturen.

Louis duikt in zijn onderwerpen. Als hij in beeld is, zie je de gebeurtenissen weerspiegeld in zijn motoriek en vooral in zijn gezicht. Zelfs een voortdurende close-up van zijn gelaat zou een informatieve reportage zijn. Hij is lang en een beetje slungelig. Zijn zwarte haar zit altijd slordig. Vanonder donkere dansende wenkbrauwen houdt hij de blik strak op de gesprekspartner gericht. Uit zijn ogen spreekt een voortdurende verbaasde belangstelling en een bijna mateloos begrip. Zonder te knipperen kan hij iemand aankijken en met kleine knikjes aanmoedigen. Luisterend trekt hij zijn brede lippen vaak peinzend naar binnen.

Als Louis Theroux iets oproept bij de mensen die hij filmt, is het vertrouwen en soms medelijden. Zijn pogingen om er bij te horen en mee te doen zijn vaak vertederend. Hij zegt zich boven niemand verheven te voelen en anders dan veel eigentijdse programma's, slachtoffert hij zijn onderwerp niet. Nooit pleegt hij verraad met een schalkse blik in de camera of een laf commentaar in de voice over. Maar wat hij laat zien is vaak zo verschrikkelijk over the top dat elke toevoeging de impliciete ironie zou ontkrachten. Want in zijn journalistieke zuiverheid is het wel degelijk een hilarisch programma.

Louis Theroux (29) is de jongste van de twee zonen van de Amerikaanse reisboeken- en romanschrijver Paul Theroux. Hij is geboren in Singapore en opgegroeid in Engeland. Na de kostschool en een studie geschiedenis in Oxford kwam hij in 1994 bij de redactie van de Amerikaanse activistische tv-maker Michael Moore, wiens programma TV-Nation hier door de VPRO is uitgezonden. Sinds 1995 werkt hij voor BBC2.

Weird Weekends bracht Theroux al op vele plaatsen. Hij was onder de gelovers in buitenaardsen, verkocht een onzinproduct op een tv-koopkanaal en was even deel van een groep gewelddadige anti-overheids extremisten. Vanavond waagt hij zich in de wereld van het Amerikaanse show-worstelen, zowel bij de grote organisatie World Championship Wrestling (`when our inner animals come out to play') als bij de jongens van de AIWF, een lokale groep amateurs die het in plaatselijke sporthalletjes met prikkeldraad doet.

Theroux laat zich tijdens een dagje opleiding bij de WCW Powerplant (hun motto: `pijn is tijdelijk, trots eeuwig') tot kotsens toe aftrainen en vernederen. Het lijkt op zijn mislukte auditie als zanger op een cruiseschip in een eerdere aflevering, maar het lichamelijke maakt het aangrijpender. Het balanceert op de grens van sensatie, maar door de integere blik die hij gunt op de worstelaars en hun wereld, blijft het zuivere, participerende journalistiek.

Weird Weekends, Net5, 23.30-0.30u. Herhaling zaterdag, Net5, 15.25-16.20u.