Bosnische vluchteling begint eigen uitgeverij

Nederland heeft er een uitgever bij. In Sassenheim is IJzige Lente van de Bosnische schrijfster Nura Bazdulj-Hubijar verschenen als eerste uitgave van uitgeverij SAIK. Dat staat voor Sarajevo Amsterdam Izet Kalkan. De oprichter van de uitgeverij, Izet Kalkan (49), vluchtte in 1994 met zijn gezin uit Sarajevo naar Nederland. Kalkan werkte in Bosnië als journalist voor verschillende kranten en tijdschriften. ``Nadat ik een aantal cursussen Nederlands had gevolgd, wilde ik hier iets gaan doen, ook al omdat ik het geestelijk nog altijd moeilijk had. Journalist kon ik niet meer zijn, want daarvoor is mijn Nederlands niet goed genoeg.' Kalkan ontmoette Bazdulj-Hubijar en besloot een poging te wagen haar boek in het Nederlands uit te geven. De gemeente Sassenheim zag wel iets in de onderneming van de vluchteling en stelde geld beschikbaar uit het BBZ-fonds (besluit bijstandsvoorziening zelfstandigen) dat is bedoeld voor uitkeringsgerechtigden die een eigen bedrijf willen beginnen. Zo is IJzige Lente in een oplage van 2500 stuks verschenen.

De roman gaat over de oorlog in Bosnië en speelt zich af in de steden Sarajevo, Fuca en Travnik. ``Toen ik het kreeg heb ik het in twee nachten uitgelezen', zegt Kalkan. ``De eerste nacht heb ik gehuild. Het is een roman over gewone mensen aan het begin van de oorlog, maar ook over de liefde.' Hij hoopt dat de boeken van zijn uitgeverij de `andere kant' van zijn geboorteland laten zien. Het is de bedoeling dat de schrijfster binnenkort naar Nederland komt om haar boek aan te prijzen. Hoe groot zijn bedrijf uiteindelijk zal worden, weet Kalkan nog niet. ``Iedereen wil natuurlijk zo groot mogelijk worden en veel geld verdienen, maar voorlopig wil ik me beperken tot boeken uit voormalig Joegoslavië. Alszo is ijzig het goed gaat, kan daar altijd nog meer bij komen.' Komende lente wil Kalkan een nieuw boek publiceren: de dagboeken die hijzelf vijf jaar geleden in Sarajevo schreef.

Buitenstaander biograaf van Abraham Kuyper

Abraham Kuyper krijgt een nieuwe biografie. De historicus Jeroen Koch werkt op het moment met steun van het dr Abraham Kuyperfonds aan een `pilotstudie'. Op basis daarvan besluit het fonds in mei of Koch de definitieve opdracht krijgt. De laatste volledige biografie over de antirevolutionaire voorman verscheen in 1938. Het achtdelige biografieproject van de dit jaar overleden historicus George Puchinger is nooit verder gekomen dan een enkel deel uit 1987: De jonge Kuyper.

Koch wil zijn boek voor een belangrijk deel op bestaand onderzoek baseren. ``Puchinger wilde zijn biografie helemaal vanuit de bronnen schrijven. Dat is bijna onbegonnen werk. Kuyper heeft meer dan tienduizend brieven ontvangen tijdens zijn leven en met zijn gepubliceerde werk is ook een boekenkast te vullen.' Koch denkt het boek in vier jaar af te hebben. ``Ik probeer het boek tot vier- à vijfhonderd bladzijden te beperken. Het wordt een intellectuele en politieke biografie. Ik interesseer me minder voor de geur van Kuypers sigaren.'

Dat het dr. Abraham Kuyperfonds Koch heeft uitgekozen voor de biografie is opmerkelijk omdat hij niet behoort tot de tamelijk omvangrijke kring Kuyperianen aan de Vrije Universiteit. Koch promoveerde in 1994 in Utrecht op Politiek en moraal. Golo Mann en de Duitse geschiedenis en publiceerde vooral over Duitse onderwerpen. ``Daar was ik al een beetje op uitgekeken, maar het verbaasde me zeer dat het fonds bij mij terecht kwam.'

Ook op een andere manier is Koch een buitenstaander als het om Kuyper gaat. Het aan de VU verschijnende weekblad Ad Valvas publiceerde al een spotprent van een zich tweemaal in zijn graf omdraaiende Kuyper. Eenmaal wegens de aanstaande katholieke koningin Maxima en eenmaal omdat `een paap' nu zijn biografie ging schrijven. Koch komt inderdaad uit een katholiek milieu, en heeft zich hogelijk verbaasd over de prent. ``Plotseling wordt alles weer in een hokje geplaatst. Ik had eigenlijk verwacht dat niemand zich nu nog om zoiets zorgen zou maken.'

Vertaler kwaad

over eigen boek

De vertaler Paul Beers wil dat het door hemzelf vertaalde boek Baudelaire van Jean-Paul Sartre uit de winkels verdwijnt of van een inlegvel wordt voorzien. Dat heeft zijn advocaat laten weten aan de uitgever, Erven J. Bijleveld. De uitgeverij gaat het boek voorlopig niet terughalen en vindt dat Beers zich `niet gedraagt als een gentleman'.

Volgens de vertaler staat het nu uitgebrachte boek tjokvol fouten. Hij heeft de uitgever een `bloemlezing' toegstuurd van 26 missers uit het 160 bladzijden tellende boek. Deels gaat het om zetfouten en slordigheden, maar er staan ook meer inhoudelijke fouten in zoals de verandering van `gehele elite' in `totale elite', `vleugelslag' in `met een slag van zijn vleugels' en `nemen' en `genomen worden' in `copuleren' en `neuken'. Met een inlegvel wil Beers de lezers duidelijk maken dat dat zijn schuld niet is.

Beers vindt dat de fouten zijn ontstaan omdat de uiteindelijke drukproef hem te laat is toegestuurd. ``Ik kreeg vlak voor mijn vakantie de proeven onder ogen. Toen ik na terugkomst van vakantie de uitgeverij belde, was het boek al gedrukt, met tal van blunders en misgrepen.'

Volgens Bastiaan Bommeljé van de uitgeverij heeft juist Beers zich niet als een heer gedragen. ``Wij hebben hem de proeven begin juni toegestuurd met het verzoek zo snel mogelijk te antwoorden. In die versie zaten alle veranderingen die hij eerder in zijn oorspronkelijke tekst had aangebracht en enkele beargumenteerde voorstellen tot wijziging van ons. Daar heeft hij twaalf weken lang met geen woord op gereageerd. Toen de boeken al ter perse gingen, belde hij op. Hij complimenteerde ons met de verbeteringen die we in zijn tekst hadden aangebracht, maar toen hij hoorde dat zijn naam niet op het titelblad zou komen, werd hij boos.' In boeken van Bijleveld worden vertalers alleen in het colofon vermeld.

Bommeljé is vooral verbolgen omdat Beers zijn klachten eerst bij de pers heeft geuit en zich pas daarna met zijn `foutenlijst' bij Bijleveld meldde. ``Wij proberen juist zo open en eerlijk met iedereen om te gaan.' Bommeljé vindt dat een eventueel inlegvel ook de verbeteringen zou moeten vermelden die hij als uitgever in de oude vertaling heeft aangebracht. ``Wat mij betreft komt er een commissie van wijze mannen om zich te buigen over de vraag welke editie te prefereren is: die uit 1966 of het boek dat nu in de winkel ligt. Volgens mij is dit een goede editie.'