Advocaat vergeet zijn publieke taak

Advocaten jagen te veel op het grote geld en vergeten hun maatschappelijke functie: het bijstaan van mensen die in de knel zijn gekomen. De deken van de Nederlanse orde van advocaten waarschuwde tijdens een lezing voor de oprukkende commercie.

De advocatuur lijkt de laatste maanden op de voetballerij. Iedere week is er nieuws over een transfer van een topadvocaat die voor een miljoenensalaris bij een ander kantoor aan de slag gaat. Tegelijkertijd werd er door Haagse politici geaarzeld over het verhogen van het uurtarief voor de sociale advocatuur met een paar procent.

Er dreigt een tweedeling te ontstaan tussen het lucratieve, internationale juridische werk voor grote bedrijven en de publieke, maatschappelijke taak van de advocatuur - namelijk het bijstaan van mensen van wie de belangen zijn geschaad. ,,Het bejubelen van de marktwerking leidt tot een ongewenste mentaliteit`, zegt de deken van de Nederlandse orde van advocaten, P.J.M. von Schmidt auf Altenstadt, in een toelichting op een rede die hij vandaag hield in Maastricht.

Bestaat die tweedeling al, of dreigt die te ontstaan?,,Ik schets een doemscenario. De maatschappij jaagt enkel materieel geluk na. Iedereen wil zo veel mogelijk geld verdienen. Zelfs organisaties die publieke middelen beheren worden opgejut door het marktdenken. In zo'n maatschappij waar concurrentie luid wordt toegejuicht, dreigen beroepen met een maatschappelijk belang in het gedrang te komen. Dan denk ik aan notarissen, aan accountants, aan advocaten.''

Wat is de maatschappelijke functie van advocaten?,,Hun kerntaak is het bijstaan van bedrijven en burgers van wie de belangen worden bedreigd, de procespraktijk. Maar advocaten zijn bezig die opdracht te ontkennen. Ze richten zich te veel op de profijtelijke transactiepraktijk voor het internationale bedrijfsleven, op grote contracten, fusies en financiële producten.''

Wordt die ontwikkeling versneld door de komst van Britse advocatenkantoren naar Nederland?,,Alle grote Nederlandse kantoren zijn nog actief in het procesrecht, maar nu maken de grote vijf kantoren uit de Londense City de oversteek. Die hanteren al jaren de strategie dat ze enkel en alleen voor grote bedrijven werken. Als daardoor de Nederlandse kantoren weggedrongen worden, zullen ze die zich gaan reorganiseren. Het einde van het lied is dat de procespraktijk dan wordt weggedrongen naar de onderkant van de markt. Dat is een ongelukkige ontwikkeling. Ik hoop dat ze niet onder die verleiding bezwijken.''

Bieden die internationale zaken niet hooguit werk aan enige tientallen advocaten, zodat er voldoende overblijven voor het andere werk. En is de procespraktijk zelf niet ook lucratief?,,Nee. De transactiepraktijk heeft grote zuigkracht. En de tarieven voor het ingewikkelde proceswerk staan onder druk. Bedrijven houden daar ook niet van. Processen gaan over het verleden, ze zijn liever met de toekomst bezig. Bij werk voor een fusie vragen ze niet naar de prijs. Bij een proces schrikken ze van de declaraties.''

Welke concrete maatregelen stelt u voor?,,Nog niets. Het marktdenken is door de beleidsbepalers uit de fles gehaald. Wij kunnen niet meer doen dan jonge advocaten op hun verantwoordelijkheden wijzen.''