Millenniumprimeur in een provinciestadje

Heel even zal het Nieuw-Zeelandse Gisborne het centrum van de wereld zijn. Gisborne is de eerste stad ter wereld waar de zonsopgang het nieuwe millennium inluidt. Er worden 100.000 bezoekers verwacht en nog eens een miljard mensen zullen de gebeurtenis per satelliet volgen.

Een wandeling door downtown Gisborne leidt niet onmiddellijk tot het besef dat de `Chardonnay-hoofdstad' van Nieuw-Zeeland het middelpunt gaat worden van een wereldwijde megahappening. Het is een slaperig stadje met brede, stoffige straten en vergeelde etalages. Het provinciale aanzien wordt nog versterkt door de hoogte van de gebouwen. Die zijn met het oog op het aardbevingsgevaar niet hoger dan drie verdiepingen. Alleen de kleurige `art deco'-pakhuizen in de kaarsrechte Main Street verlenen enige allure aan Gisborne.

Ondanks het trage tempo van alledag zijn er tekenen dat hier iets groots gaat gebeuren. De slogan `First to see the light' waarmee de bezoeker op het vliegveld wordt verwelkomd, duikt in allerlei varianten op. Zo is er een `First Light'-makelaar, -bouwbedrijf, -elektricien, en -busbedrijf. De plantsoenendienst plaatst ter gelegenheid van de millenniumwisseling palmbomen in de opnieuw bestrate winkelpromenade. En op het centrale kruispunt geeft een billboard aan hoeveel seconden ons nog scheiden van het nieuwe millennium.

Tijdens oud en nieuw zijn er allerlei happenings gepland in de stad en de provincie Gisborne. Bijvoorbeeld bij Poverty Bay, waar in 1769 de `Endeavour' arriveerde en James Cook voet aan wal zette. Zijn komst luidde het begin in van het Britse bewind over de Maori's. Honderden jaren voor Cook trokken, volgens de overlevering, op hetzelfde strand Maori's hun oceaankano `Horouta Waka' aan land. Beide landingen worden op nieuwjaarsdag herdacht. Bij het opkomen van de zon zal een flottielje zeilschepen - met een replica van de `Endeavour' voorop - Poverty Bay voorbijvaren. Tegelijk voeren de Maori's opnieuw in grote kano's een landing uit op het strand. Daar zal dan een religieuze bijeenkomst worden gehouden door Maori's èn Europeanen, rond het thema `Kapo Kapo, ka Awatea' - Maori voor `van duisternis naar licht'. De nadruk zal liggen ligt op vrede en samenwerking. Even verderop houden 15.000 christenen de eerste kerkdienst van de nieuwe eeuw. Zij verblijven vijf dagen in een familiekamp net buiten Gisborne. David Bowie en de Nieuw-Zeelandse groep Split Enz treden vanaf middernacht op in het Awapuni-stadion, als onderdeel van een 24-uurs-concert. In het centrum van de stad, onder de Town Clock, vindt het traditionele nieuwjaars-familieconcert plaats.

Of dat niet genoeg is zijn, komen daags daarvoor de deelnemers aan van de internationale `First to the Sun Bicycle Rally'. De tweeduizend fietsers zijn vertrokken uit Auckland en hebben duizend kilometer afgelegd om in Gisborne de zon te zien. Op 31 december komt ook nog eens een stoet van 600 ruiters, huifkarren en ossen aan bij de vuurtoren op de oostkaap, om daar te wachten op de dageraad. Hun tocht is bedoeld als een eerbetoon aan de oude emigranten, voor wie dit de enige wijze van vervoer was.

Niet alleen Gisborne viert feest, ook in aangrenzende regio's, zoals de provincie Hawke's Bay, gaat de eeuwwisseling niet onopgemerkt voorbij. Op de 400 meter hoge Te Mata Peak eten en drinken duizend mensen zich door de nieuwjaarsnacht heen om daarna een champagne-ontbijt in de ochtendzon te gebruiken. De Maori-reuzengod naar wie deze berg is vernoemd, moest zich volgens de legende een weg door de berg eten om bij zijn geliefde te komen. Het lukte niet: hij stierf en in de contouren van de berg herken je nog zijn lichaam. De ochtendvieringen van de Maori's in dit gebied concentreren zich rond hun heilige berg Hikurangi. Aan Brown's Bay verzamelen nationale en internationale artiesten zich voor het `First Light Te Kowhai Music Festival'.

Verder naar het oosten zal tijdens nieuwjaarsnacht het zeegebied rond de datumgrens volgepakt zijn met cruiseschepen. Bij het ochtendgloren duiken parachutisten daar de oceaan in. Zij zijn ècht de allereersten die - vanaf vier kilometer hoogte - de nieuwe dag zien. Tussen deze oudmariniers is één plaatsje vrij voor een 'gewone man' die wil meespringen. De hoogste bieder mag mee, bieden kan via internet en de opbrengst gaat naar een goed doel. Beneden pikt een schip de parachutisten uit zee op.

Gisborne en omgeving staan straks een uur lang centraal in de oudejaarsuitzending '2000 Today', die een etmaal duurt en in meer dan vijftig landen is te ontvangen. Ruimschoots vóór het uur U zijn de Gisborners al opgewonden. ,,Ben je hier voor het millennium?'', vragen ze bij het horen van een buitenlands accent en melden vervolgens ongevraagd hoe spannend ze het vinden. Dat het spannend gaat worden, staat vast.

De verwachting is dat de bezoekers alleen in Gisborne al 75 miljoen gulden spenderen. Het huisvesten van het evenement kost de gemeenschap zo'n 10 miljoen - geleende - guldens. De bezoekers moeten allemaal ergens slapen. Daarvoor worden hotels gebouwd en campings aangelegd. Gisborners zijn opgeroepen kamers beschikbaar te stellen. Er moet voor extra water, gas en elektra worden gezorgd. Het vullen van zwembaden en het wassen van auto's is taboe in de feestperiode.

Voor voedsel en brandstof worden silo's gebouwd en de riolering wordt aangesloten op enorme tanks. Het ronselen van honderden hulpverleners, artsen, beveiligingsbeambten en brandweermannen is begonnen. Als dit onvoldoende mensen oplevert, wordt straks ook het leger ingezet. Het haventje krijgt douanefaciliteiten en de landingsbaan van de luchthaven wordt verlengd.

Uiteraard klinkt ook gemor over alle voorbereidingen en millenniumplannen. Een oudere Gisborner beklaagde zich er bij de gemeente over dat hij op 1 januari niet met zijn auto door Main Street mag rijden.

Als de zon op 1 januari 2000 om 5 uur, 45 minuten en 45 seconden in Gisborne boven de Grote Oceaan uitrijst, is een heel andere primeur voor Nieuw-Zeeland overigens al enkele uren oud. Het land moet namelijk ook als eerste het hoofd bieden aan de `millennium bug'.

Gisborne kan slechts duimen dat de vliegtuigen, volgepakt met feestvierders, ook weer wegkunnen.