Graf Nederlandse paus Adrianus gerestaureerd

Met een wetenschappelijk symposium en een concert wordt komend weekeinde in Rome de restauratie gevierd van het graf van de enige Nederlandse paus, Adrianus VI. Deze paus, die in 1459 in Utrecht werd geboren als Adriaan Floriszoon Boeyens, ligt begraven in de kerk van Santa Maria dell'Anima, vlak bij piazza Navona. Na zijn dood kreeg hij eerst een eenvoudig graf in de Sint Pieter. Maar zijn landgenoot Willem van Enckevoirt, die door Adrianus tot kardinaal was benoemd, zorgde ervoor dat de stoffelijke resten werden verplaatst naar een praalgraf in de Santa Maria dell'Anima, een verzamelpunt voor Hollanders, Vlamingen en Duitsers. Het kreeg zeven jaar na Adrianus' dood een dominerende positie in de absis van de kerk.

Mede ter gelegenheid van het komende jubeljaar is het graf grondig schoongemaakt. Grote ingrepen waren hierbij niet nodig, er moest alleen een stuk van een pink worden gerestaureerd. De kosten hiervan, ongeveer 70.000 gulden, zijn gedragen door de Nederlandse bisschoppenconferentie.

De sarcofaag van Adrianus wordt geflankeerd door vier vrouwelijke figuren die de deugden Matigheid, Sterkte, Wijsheid en Rechtvaardigheid verbeelden. Het waren bewust gekozen symbolen: de sobere Adrianus vormde een groot contrast met de twee renaissancepausen die hem waren voorgegaan.

Onder de sarcofaag is een afbeelding te zien van de aankomst van Adrianus in Rome, uitgebeeld als een bijbelse intocht. Hij was aartsbisschop van de Spaanse stad Tortosa toen hij in januari 1522 tot paus werd gekozen, als een compromiskandidaat. Adrianus nam meer dan een half jaar de tijd om naar Rome te komen, onzeker over de steun die hij daar zou vinden. Nadat hij op 31 augustus van dat jaar tot paus werd gekroond, heeft hij nauwelijks dertien maanden die functie vervuld. Zijn kritiek op misstanden binnen de kerk, zijn aarzelingen over de politieke machinaties in Europa, en zijn onvermogen om bij zijn medewerkers of onder de Romeinse bevolking steun te vinden, maakten hem tot een eenling. Uit het grafschrift dat hij voor zichzelf had ontworpen, voor zijn eerste graf in de Sint Pieter, bleek dat hij zich als paus diep ongelukkig heeft gevoeld.

Naast het grafmonument van Adrianus is ook dat van kardinaal Van Enckevoirt gerestaureerd, die in dezelfde kerk ligt begraven. De kosten daarvan zijn opgebracht door een naar de kardinaal vernoemde stichting in zijn geboorteplaats Mierlo.

De Santa Maria dell'Anima is in 1386 begonnen als een complex voor pelgrims en zieken uit de Natio Alamannorum. De gebouwen werden aangekocht door een echtpaar uit Dordrecht. In 1500 begon de bouw van een nieuwe kerk. Vanaf die tijd werd de Duitse invloed veel sterker. De kerk is nu de parochiekerk voor de Duitse katholieken in Rome.